The age of “merchants of death”
«Մահ վաճառողների» ժամանակը
Read on the publisher’s websiteAI-assisted translation. The original article is available below for comparison.
Aravot’s interviewee is analyst Arbak Khachatryan.
— You once predicted that Trump would be the president under whom the superpower United States would still retain influential standing and weight. What can be expected of election winner Joe Biden?
— Can you imagine what would happen worldwide if domestic tensions escalated inside that nuclear superpower? The danger of the financial and banking system’s collapse, which I stressed years ago, grows clearer daily. Add unpredictable postelection developments and the picture becomes darker. In an earlier interview I said someone with a merchant’s psychology cannot lead a country because of political shortsightedness. In my view, the US will not lose with Biden; it may even restore its shaken influence, though perhaps not fully. Unlike Trump, Biden would not have allowed a NATO country to use weapons against another without the organization’s agreement, potentially triggering military turbulence involving nationality and religion.
— In your 2015 article “On the Threshold of Nuclear Winter” on Putin 24, you drew notable conclusions, effectively predicting later geopolitical developments and Turkey’s present behaviour. Interestingly, the predictions still receive no attention from those responsible.
— Frankly, I do not know. Perhaps predictions made too early inspired no confidence, perhaps certain ruling circles found them inconvenient, or perhaps they simply disregard reality. Regarding the US presidential election, I believe the defeat of a merchant in the presidency concludes a global phase, compelling humanity to reconsider everything and find a universal path of coexistence, abandoning the pernicious practice of turning everything into trade. Otherwise, I firmly believe, humanity is doomed. The absurdity is that Earth’s future is threatened, yet some adventurers exploit the confusion to reap dividends, secure their place in the sun, expand their domains, and pull chestnuts from the fire with other people’s hands.
— Whom do you mean? Turkey’s president and his regional ambitions?
— Not only him. The law of communicating vessels applies. The financial-credit system’s “seismic activity” will eventually cause domestic upheavals and popular revolt against predatory governments. To avoid this possible “tsunami” and redirect the blow, the more “streetwise,” such as Erdoğan, unleash wars and conflicts with neighbours to distract people from domestic problems made more visible by the pandemic. The ongoing Syrian and Libyan fronts have now been joined by Artsakh. Under the pretext of supporting its younger brother Azerbaijan, Turkey seeks to become a fully fledged regional actor.
With America’s criminal consent, Turkey, without entitlement, uses NATO’s entire arsenal amassed against the USSR throughout the Cold War on the Artsakh front, including against civilians. Azerbaijan and Turkey also use weapons prohibited by international law, including cluster and phosphorus bombs, destroying nature alongside people. The sad thing is that the so-called civilized world fails to speak out as it did during the ecological disaster of the Australian fires. This is not about preference for a political system: it concerns Mother Nature, humanity’s future.
Israel’s behaviour warrants a separate discussion.
— Addressing accusations over selling drones to Azerbaijan, Israeli representatives said there was no need to look for enemies or friends: this was business, full stop.
— When I mentioned this to a friend from influential Moscow circles, he noted that there was unfortunately no ban on selling weapons: it was simply about making money. That would be true if we were not discussing Israel, which I believe has no financial need. This is more political than financial. The same logic could justify Adolf Hitler’s Holocaust: he too carried out genocide to seize Jewish capital. Does the ominous sound of drones sent to Azerbaijan not remind those same Jews of Wagnerian music accompanying prisoners to death chambers in Buchenwald, Auschwitz, and Dachau?
Is this really how a people who experienced the Holocaust behaves? Public condemnation of this atrocity matters more than declarative statements. Otherwise, thousands of young people’s blood will remain on their conscience. Incidentally, I have always wondered why the overseas bankers who provided immense funding to the Nazi Reich, effectively financed war, and took millions of lives have still not been held accountable…
— Could Erdoğan resort to an unpredictable reserve move and declare a war of faith? All the preconditions seem present.
— However undesirable that course would be, unfortunately yes. Its proclaimed beginning was signalled by the proclamation of a mosque in Constantinople. Erdoğan already openly declares ambitions to create a neo-Ottoman empire. Having retained power through Vladimir Putin’s active support and settled the Karabakh issue with a “deft conductor’s baton,” he has become so bold he regards Crimea as integral to his “restored” empire. This is natural: the Turks who downed a Russian plane and Azerbaijanis who downed a Russian helicopter were not only forgiven but, through Russia’s acquiescence, became regional victors. Unless the pretender’s appetite is restrained jointly, the consequences will be irreversible. Erdoğan is no Putin, able to quote every people’s holy books to stress coexistence, mutual tolerance, and the undesirability of dividing lines.
— In recent interviews on the future, you made justice the cornerstone of coexistence, contrasting it with law and the Constitution, in whose name almost all global injustices occur. Could you explain justice’s essence?
— I remain convinced that countries should be governed by justice more than by law. Through its millennia of existence humanity has never created, and never will create, anything nobler than God’s commandments. I understand them as identical for all humanity; people introduced divisions over millennia through religions, arbitrary law, state interests, and national discrimination.
Interview by Nelli GRIGORYAN
P.S. The interview took place on November 8.
Aravot daily newspaper, 13.11.2020
Compare with the original text · Հայերեն
«Առավոտի» զրուցակիցն է վերլուծաբան Արբակ Խաչատրյանը
– Ժամանակին կանխատեսել եք, որ Թրամփն այն նախագահն է, որի օրոք գերտերություն համարվող ԱՄՆ-ն դեռեւս ազդեցիկ վարկ եւ կշիռ է ունենալու: Ի՞նչ ակնկալիքներ կարելի է ունենալ ընտրություններում հաղթած Ջո Բայդենից:
– Կարո՞ղ եք մի պահ պատկերացնել, թե ի՞նչ կկատարվի աշխարհում, եթե միջուկային այդ գերտերության ներսում սկսվեն ներքաղաքական սրացումներ: Ֆինանսաբանկային համակարգի փլուզման վտանգը, որի մասին դեռ տարիներ առաջ էի շեշտում, օրավուր ավելի ակնառու է դառնում: Եթե ստեղծված իրավիճակին հավելվեն նաեւ հետընտրական անկանխատեսելի զարգացումները, պատկերն ավելի մռայլ կդառնա: Նախկին հարցազրույցներիցս մեկում ես նշել եմ, որ առեւտրականի հոգեբանությամբ անհատը՝ քաղաքական անհեռատեսության պատճառով չի կարող ստանձնել երկրի ղեկավարումը: Ըստ իս՝ ի դեմս Ջո Բայդենի, ԱՄՆ-ն չի կորցնի, ավելին գուցե եւ ոչ ամբողջությամբ կվերականգնի սասանված ազդեցությունը աշխարհում: Ի հեճուկս Թրամփի՝ Բայդենը թույլ չէր տա, որ ՆԱՏՕ-ի անդամ երկիրը, առանց կազմակերպության համաձայնության, զենք կիրառեր մեկ այլ երկրի դեմ՝ ինչը կարող էր պատճառ հանդիսանալ պատերազմական տուրբուլենտության՝ շոշափելով ազգություն եւ կրոն:
– Դեռ 2015 թվականին «Պուտին 24» կայքում հրապարակված «Միջուկային ձմռան շեմին» հրապարակմամբ ուշագրավ եզրահանգումներ էիք արել, ըստ էության, դեռ այն ժամանակ կանխատեսելով թե՛ աշխարհաքաղաքական հետագա զարգացումների ընթացքը, թե՛ Թուրքիայի կողմից դրսեւորվող այսօրվա վարքը: Հետաքրքիր է, որ կանխատեսումները այդպես էլ չեն արժանանում իրավասուների ուշադրությանը:
– Անկեղծ ասած՝ չգիտեմ: Երեւի կամ ժամանակից շուտ արված կանխատեսումները նրանց հավատ չեն ներշնչել, կամ էլ, թերեւս ինչ-ինչ պատճառներով դրանք ձեռնտու չեն եղել նաեւ իշխանական որոշ շրջանակների, կամ պարզապես հաշվի չեն նստում իրականության հետ: Ինչեւէ: Ինչ վերաբերում է ԱՄՆ-ում անցկացված նախագահական ընտրություններին. ըստ իս, երկրի նախագահի դերում հայտնված առեւտրականի պարտությամբ գլոբալ մի փուլ է ամփոփվում՝ մարդկությանը հարկադրելով վերանայել ու վերագնահատել ամեն ինչ ու գտնել համակեցության ունիվերսալ ուղին՝ զերծ մնալով ամեն ինչ առեւտրի վերածելու արատավոր փորձից, հակառակ դեպքում, իմ խորին համոզմամբ, մարդկությունը դատապարտված է կործանման: Գիտե՞ք որն է զավեշտականը՝ Երկիր մոլորակի ապագան է վտանգված, մինչդեռ այս պարագայում անգամ՝ օգտվելով ստեղծված խառը իրավիճակից, որոշ արկածախնդիրներ փորձում են մեծ շահաբաժիններ ստանալ, արեւի տակ իրենց տեղն ավելի ամրապնդել, տիրապետության սահմաններն ընդլայնել ու ուրիշի ձեռքերով շագանակներ հանել կրակից:
– Ո՞ւմ նկատի ունեք: Թուրքիայի նախագահին եւ տարածաշրջանում նրա նկրտումնե՞րը:
– Ո՛չ միայն: Այս պարագայում գործում է հաղորդակից անոթների օրենքը: Ֆինանսավարկային համակարգի «սեյսմիկ ակտիվությունը» վաղ թե ուշ հանգեցնելու է երկրների ներսում արձանագրվելիք ներքին ցնցումների, գիշատչի վարք դրսեւորած իշխանությունների դեմ ուղղված համաժողովրդական ընդվզման: Հնարավոր այդ «ցունամիից» խուսանավելու եւ հարվածի վեկտորը փոփոխելու նպատակով էլ առավել «աչքաբացները», ինչպիսին ասենք Էրդողանն է, սանձազերծում են պատերազմներ, հակամարտություններ դրացիների հետ, որպեսզի ժողովրդի ուշադրությունը շեղեն համավարակի պայմաններում էլ ավելի նկատելի դարձող ներքին խնդիրներից: Սիրիայում, Լիբիայում շարունակվող ճակատին, հիմա էլ Արցախյան ֆրոնտն է ավելացել: Այս պարագայում կրտսեր եղբորը՝ Ադրբեջանին սատարելու պատրվակով, Թուրքիան փորձում է դառնալ տարածաշրջանային լիարյուն դերակատար: ԱՄՆ-ի հանցավոր համաձայնությամբ սառը պատերազմի ողջ ընթացքում ԽՍՀՄ-ի համար ամբարված ՆԱՏՕ-ի զինական ամբողջ արսենալը առանց դրա իրավունքն ունենալու Թուրքիան կիրառում է Արցախյան ճակատում, այդ թվում նաեւ խաղաղ բնակչությանը: Ի թիվս այլ զինատեսակների, Ադրբեջանը եւ Թուրքիան կիրառում են միջազգային օրենքներով արգելված մի շարք զինատեսակներ՝ կասետային եւ ֆոսֆորական ռումբեր՝ մարդկանց զուգահեռ ոչնչացնելով նաեւ բնությունը: Ցավալին գիտե՞ք որն է, որ քաղաքակիրթ որակված աշխարհը այս կապակցությամբ ծպտուն իսկ չի հանում, ինչպես դա արեց Ավստրալիայում բռկված հրդեհների օրերին արձանագրված էկոաղետի ժամանակ: Սա էլ հո քաղաքական այս կամ այն համակարգին տրված նախապատվության հետ կապ չունի՞, սա վերաբերում է Մայր բնությանը, ասել է թե՝ մարդկության ապագային: Առանձին խոսակցության նյութ է Իսրայելի կողմից դրսեւորվող վարքը:
– Անդրադառնալով Ադրբեջանին ԱԹՍ-ներ վաճառելու առնչությամբ իրենց ուղղված մեղադրանքին, Իսրայելի ներկայացուցիչները հայտարարել էին, որ այստեղ թշնամի-բարեկամ փնտրելու անհրաժեշտություն չկա, որ սա բիզնես է եւ վերջ:
– Երբ այս մասին զրույցներից մեկի ընթացքում ասացի մոսկովյան ազդեցիկ շրջանակների ներկայացուցիչ ընկերներիցս մեկին, նա նկատեց, որ ավաղ զենքի վաճառքի արգելանք գոյություն չունի, որ դա պայմանավորված է ընդամենը այդ կերպ գումար աշխատելու հանգամանքով: Ամեն ինչ ճիշտ կլիներ, եթե խոսքը չվերաբերեր Իսրայելին, որն, ըստ իս, ֆինանսական կարիք չունի: Սա առավելապես ոչ թե ֆինանսական, այլ քաղաքական հարց է: Նույն այդ տրամաբանությամբ կարող ես արդարացնել նաեւ հոլոքոստ իրականացրած Ադոլֆ Հիտլերին: Նա էլ էր չէ՞ հրեական կապիտալին տեր կանգնելու նպատակով ցեղասպանություն իրականացնում: Ադրբեջան առաքվող դրոնների չարագույժ ձայնը նույն այդ հրեաների մոտ Բուխենվալդում, Օսվենցիմում, Դահաույում, գերիներին մահվան խցեր ուղեկցող վագներյան երաժշտության հետ հուշեր չե՞ն արթնացնում, արդյոք: Սա իսկապե՞ս հոլոքոստ տեսած ժողովրդի պահվածք է: Դեկլարատիվ հայտարարությունից առավել կարեւորը այդ հրեշագործության դատապարտումն է հանրային մակարդակով: Հակառակ դեպքում հազարավոր երիտասարդների արյունը նրանց խղճին է մնալու: Ի դեպ, ինձ մշտապես հետաքրքրել է, թե ինչո՞ւ մինչ օրս այդպես էլ պատասխանատվության չեն կանչվում նացիստական ռեյխին ֆինանսական ահռելի միջոցներ տրամադրած, ըստ էության՝ պատերազմ ֆինանսավորած ու միլիոնավոր մարդկանց կյանք խլած անդրօվկիանոսյան բանկիրները…
– Հավանական համարո՞ւմ եք, որ Էրդողանը դիմի, այսպես ասած, պահուստային անկանխատեսելի քայլի ու հավատի պատերազմ հռչակի: Դրա բոլոր նախադրյալները կարծես կան:
– Որքան էլ անցանկալի լինի իրադարձությունների զարգացման նման տրամաբանությունը, ավաղ, այդպես էլ կա: Դրա հայտարարված մեկնարկն ազդարարվեց՝ Կոստանդնուպոլսի մզկիթ հռչակումով: Էրդողանն իր աշխարհակալական նկրտումների՝ նեոօսմանյան կայսրություն ստեղծելու մասին արդեն հրապարակավ է հայտարարում: Հանձինս ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինի գործուն աջակցության իշխանությունը պահած, խմբավարի «վարժ փայտիկով» Ղարաբաղյան խնդիրը կարգավորած Էրդողանն արդեն այնքան հանդուգն է դարձել, որ Ղրիմն էլ է իր «վերականգնվող» կայսրության անքակտելի մասը համարում: Ու դա օրինաչափ է, քանի որ ռուսական ինքնաթիռ խոցած թուրքերն ու ռուսական ուղղաթիռ խոցած ադրբեջանցիները, ոչ միայն ներվեցին, այլեւ վերջինիս թողտվությամբ տարածաշրջանում դարձան հաղթողներ: Այնպես որ, եթե ինքնակոչի ախորժակը միահամուռ ուժերով չզսպվի, հետեւանքներն անդառնալի են լինելու: Էրդողանն ամենեւին էլ Պուտին չէ, որ կարողանա մեջբերումներ անել բոլոր ազգերի սուրբ գրքերից, այդ կերպ ակնարկելով համակեցության ու փոխհանդուրժողականության կարեւորությունն ու՝ բաժանարար գծերի անցանկալիությունը:
– Մեր վերջին հարցազրույցներում, անդրադառնալով ապագայի տեսլականին, Դուք մարդկային համակեցության անկյունաքար եք դիտարկում արդարությունը՝ այն հակադրելով օրենքին եւ Սահմանադրությանը, որի անվան տակ են իրականացվում աշխարհում իրագործվող գրեթե բոլոր անարդարությունները: Կպարզաբանե՞ք արդարություն ասվածի էությունը:
– Շարունակում եմ մնալ այն համոզմանը, որ երկրների կառավարման հիմքում օրենքից առավել պետք է լինի արդարությունը: Մարդկությունը իր հազարամյա գոյության ընթացքում Աստծո պատգամներից առավել ազնվագույն բան չի կարողացել եւ չի էլ կարողանալու ստեղծել: Իմ ընկալմամբ աստվածային պատգամները համայն մարդկության համար նույնն են եւ մարդն է, որ հազարամյակների ընթացքում բաժանում է դրել՝ ի դեմս կրոնների, օրենքների կամայական գործադրման, պետական շահերի եւ ազգային խտրականության:
Զրույցը վարեց՝ Նելլի ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԸ
Հ. Գ. Զրույցը կայացել է նոյեմբերի 8-ին:
«Առավոտ» օրաթերթ 13.11.2020