We face an existential threat; I consider Lavrov’s talk about lands immoral — Arbak Khachatryan
Գոյության խնդրի առաջ ենք, անբարոյական եմ համարում Լավրովի կողմից հողերի մասին խոսելը. Արբակ Խաչատրյան
Read on the publisher’s websiteAI-assisted translation. The original article is available below for comparison.
First Informational’s interviewee is expert Arbak Khachatryan (Russia, Moscow).
— Mr. Khachatryan, as the entire world fights the coronavirus pandemic, we see an unfriendly attitude from our friend Russia. I mean Russian Foreign Minister Lavrov’s statements on gas prices and the Karabakh settlement. What causes Moscow’s attitude, and do you see shortcomings on our side in bilateral relations too?
— I respect Sergey Lavrov as a diplomat, but let us understand a simple truth: Russia’s foreign relations follow a standard script. A country’s leader must either obey them or, worse, be their agent. Something is now happening that they neither understand nor find advantageous.
Over the years, Armenia has shown that if the Russians act honestly, Armenians show their loyalty too. But what did we receive in the end? I am not discussing recent years when everything was sold, yet we still bear the consequences. Clearly Nikol Pashinyan’s personnel are inexperienced. How we will escape this situation is unknown. Russia is not accustomed to independent states either and does not want problems. Incidentally, the situation with Belarus is similar when Lukashenko makes statements differing from their line. Russia has still not developed norms for relations with other states. There are no norms for its small friend Armenia either. If something does not exist—that is, no rules—they act by their own principles: something displeases them and this campaign begins. In this case it is Karabakh, then Gazprom, which, incidentally, I consider a criminal structure.
— What is that “something” you mentioned: Kocharyan’s case, problems with the railway, sovereign steps on certain issues?
— The entire complex. Russia already has many problems, including in foreign policy. Under these conditions, amid a pandemic outbreak, they make statements like that? The whole world is paralyzed today, economically, socially and politically.
Look how many victims there are in Russia itself; to speak about this now you must at least be immoral. Humanity’s life is endangered; existence itself is at stake, and they talk about land? I would find it difficult to give an assessment; analysis under such conditions is unusual for me. We do not know what will happen in a month, and they discuss this issue under these conditions? You may consider my judgment personal, but I have already stated it. They have no other norms: you either obey them or face such pressure. Oppose them on one matter and they will use every chain against you.
— We see how the former authorities now fight Armenia’s authorities in the media, and the state apparatus has not been completely cleared of representatives of the former system. Added to this is external pressure through Lavrov. Are Armenia’s authorities not at fault for failing to take revolutionary steps at least in domestic politics two years ago?
— Two years ago, in an interview, I said: young people who had neither fought nor known difficulties obtained power—how would their lives change? Today we see. Today’s authorities have no levers in external relations. Can you imagine how many problems domestic difficulties create amid this blockade? Judging now what they do right or wrong would be immoral on my part, as I said about the Russians. What fell on this government, these young people, demanded enormously difficult work. I had said the banking system would undergo enormous changes: are they ready?
They did not act in time, which is why those same media in Armenia and Russia work against them. I am not discussing right and wrong; I state the situation in which Armenia found itself. It would be wrong to judge inexperienced young people now. They can compare themselves with Napoleon, but there was one of him, and he did not do so much good for France. These young people think the world revolves around them; they can be rude to experienced people and frighten them with the old authorities. Yes, they make many mistakes, but they are also in a situation even experienced political figures could not escape.
Even when I want to take steps with this government, it does not work. From a personal viewpoint I would say many things, but I also understand the difficult situation in which they find themselves.
This danger that descended on humanity should make many people sober up. Armenia’s people used to go abroad to work and bring money home; that is gone now, so new paths must be considered. How will the EAEU work after all this? Personally, I do not have high hopes. Everyone should be called in and told: this is the situation, and decisions should follow accordingly. Let the former authorities apologize too; we have all made mistakes. The Russians have no other way of working; change internal life. Only our own strength can save us. Over the years, Russians too will understand honest relations are more welcome than subordination.
Compare with the original text · Հայերեն
«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է փորձագետ Արբակ Խաչատրյանը (Ռուսաստան, Մոսկվա):
– Պարոն Խաչատրյան, այն իրավիճակում, երբ ամբողջ աշխարհը պայքարում է կորոնավիրուսի համաճարակի դեմ, մենք ոչ բարեկամական վերաբերմունք ենք տեսնում մեր բարեկամ Ռուսաստանից։ Ես նկատի ունեմ ՌԴ ԱԳ նախարար Լավրովի հայտարարությունները գազի գնի, ղարաբաղյան կարգավորման վերաբերյալ։ Ի՞նչն է Մոսկվայի այս վերաբերմունքի պատճառը, արդյոք տեսնո՞ւմ եք երկկողմ հարաբերություններում թերություններ նաև մեր կողմից։
– Ես հարգում եմ Սերգեյ Լավրովին որպես դիվանագետ, բայց եկեք մի պարզ ճշմարտություն հասկանանք. Ռուսաստանի արտաքին հարաբերությունները ստանդարտ կերպով են գրված։ Տվյալ երկրի ղեկավարը կա՛մ պետք է իրենց ենթարկվի, կա՛մ, որ ավելի վատ է, իրենց ագենտը լինի։ Հիմա տեղի է ունենում մի բան, որն իրենց համար անհասկանալի է, իրենց համար ոչ ձեռնտու։
Տարիների ընթացքում Հայաստանը ցույց է տվել, որ եթե ռուսները մաքուր են, հայերն էլ իրենց հավատարմությունն են ցույց տվել, բայց ի՞նչ ենք ստացել արդյունքում։ Ես չեմ խոսում վերջին տարիների մասին, երբ ամեն ինչ վաճառվել է, բայց արդյունքները մենք քաշում ենք նաև հիմա։ Այն, որ Նիկոլ Փաշինյանի կադրերն անփորձ են՝ դա հստակ է։ Ու այս իրավիճակից թե ինչպես ենք դուրս գալու՝ անհայտ է։ Ռուսաստանն էլ սովոր չէ ինքնուրույն պետություններին, չի ուզում խնդիրներ ունենալ։ Ի դեպ, նույն իրավիճակն է նաև Բելառուսի հետ, երբ Լուկաշենկոն իրենց գծից տարբերվող հայտարարություններ է անում։
Ռուսաստանը մինչև հիմա չի մշակել այլ պետությունների հետ հարաբերվելու նորմեր։ Չկան նորմեր նաև փոքր ընկերոջ՝ Հայաստանի հետ կապված։ Իսկ եթե մի բան գոյություն չունի, այսինքն՝ չկան կանոններ, նրանք գործում են իրենց սկզբունքներով. մի բան իրենց դուր չի գալիս՝ սկսվում է այս արշավը։ Այս դեպքում Ղարաբաղն է, հետո նաև՝ «Գազպրոմը», որն, ի դեպ, ես հանցագործ կառույց եմ համարում։
– Իսկ ո՞րն է ձեր նշած այդ «մեկ բանը»՝ Քոչարյանի գո՞րծը, երկաթուղու հետ կապված խնդիրնե՞րը, որոշ հարցերում ինքնիշխան քայլերի դրսևորո՞ւմը։
– Ամբողջ կոմպլեքսը։ Ռուսաստանում առանց այն էլ խնդիրները շատ են, նաև՝ իր արտաքին քաղաքականության ոլորտում։ Ու այս պայմաններում, համաճարակի բռնկման ֆոնին վերցնել ու նման հայտարարություննե՞ր անել։ Ամբողջ աշխարհը այսօր պարալիզացված է՝ թե՛ տնտեսական, թե՛ սոցիալական և թե՛ քաղաքական կյանքի իմաստով։
Տեսեք՝ նույն Ռուսաստանում ինչքան զոհեր են լինում, ու հիմա այդ մասին խոսելու համար առնվազն անբարոյական պետք է լինես։ Մարդկության կյանքն է վտանգված, գոյության խնդիր կա, հողերի՞ց են խոսում։ Գնահատական տալու հարցում կդժվարանամ, ինձ համար անսովոր է նման պայմաններում վերլուծություն անելը։ Մենք չգիտենք՝ մի ամսից ինչ կլինի, ու այս պայմաններում դնել նման հարց քննարկե՞լ։ Կարող եք գնահատականս անձնական համարել, բայց ես արդեն նշեցի։ Իրենք այլ նորմեր չունեն՝ իրենց կա՛մ պետք է ենթարկվել, կամ էլ ենթարկվել նման ճնշումների։ Մի հարցում դեմ դուրս գաս՝ բոլոր շղթաները քո դեմ կօգտագործեն։
– Մենք տեսնում ենք, թե ինչ պայքար է այժմ տարվում ՀՀ իշխանությունների դեմ նախկինների կողմից՝ մեդիա տիրությում, նաև պետական ապարատն ամբողջությամբ մաքրված չէ նախկին համակարգի ներկայացուցիչներից։ Սրան էլ գումարվում է արտաքին ճնշումը՝ Լավրովի միջոցով։ Արդյոք մեղավոր չե՞ն ՀՀ իշխանությունները, որ դեռ երկու տարի առաջ գոնե ներքին քաղաքական ասպարեզում հեղափոխական քայլերի չեն գնացել։
– Ես երկու տարի առաջ մի հարցազրույցի ժամանակ ասացի՝ երիտասարդները, որոնք ո՛չ կռված էին, ոչ էլ դժվարություններին էին քաջատեղյակ, ունենալով իշխանություն, ինչպե՞ս էր փոխվելու իրենց կյանքը. այսօր ահա տեսնում ենք։ Այսօրվա իշխանություններն արտաքին հարաբերություններում չունեն լծակներ։ Պատկերացնո՞ւմ եք, այս շրջափակման մեջ լինելով, ներքին դժվարություններն ինչքան խնդիրներ են առաջացնում։ Հիմա գնահատել՝ ինչն են սխալ անում կամ ինչն են ճիշտ անում, ինչպես ռուսների դեպքում ասացի՝ անբարոյականություն է, հիմա էլ իմ կողմից կլինի անբարոյականություն։
Այն, ինչ ընկավ այս կառավարության, այս երիտասարդների գլխին, ահռելի բարդ աշխատանք էր պահանջում։ Ես ասելի էի, որ բանկային համակարգը հսկայական փոփոխությունների է ենթարկվելու, արդյոք նրանք պատրա՞ստ են այդ փոփոխություններին։ Ժամանակին քայլեր չարեցին, դրա համար էլ նույն լրատվական միջոցները Հայաստանում ու Ռուսաստանում աշխատում են իրենց դեմ։ Ես սխալի ու ճշտի մասին չեմ խոսում, արձանագրում եմ, թե ինչ վիճակում հայտնվեց Հայաստանը։ Այս ընթացքում գնահատական տալ անփորձ երիտասարդներին՝ սխալ կլինի։ Իրենք իրենց կարող են Նապոլեոնի հետ համեմատել, բայց նա մեկն էր ու Ֆրանսիայի համար այնքան էլ լավ բաներ չարեց։
Այս երիտասարդները մտածում են՝ աշխարհն իրենց շուրջն է պտտվում, կարող են կոպտել մարդկանց, ովքեր փորձ ունեն, ու վախեցնել հներով։ Այո՛, շատ սխալներ են թույլ տալիս, բայց իրենք էլ այն վիճակում են հայտնվել, որտեղից նույնիսկ փորձ ունեցող քաղաքական դեմքերը չէին կարողանա դուրս գալ։
Նույնիսկ երբ ես եմ ուզում այս կառավարության հետ քայլեր անել՝ չի ստացվում։ Եթե անձնական տեսանկյունից նայեի՝ շատ բան կասեի, բայց հասկանում եմ նաև այն բարդ իրավիճակը, որում իրենք հայտնվել են։
Մարդկությանը վրա հասած այս վտանգը շատերին պետք է սթափվելու առիթ տա։ ՀՀ ժողովուրդը գնում աշխատում էր, դրսից փող բերում, հիմա դա չկա, պետք է նոր ճանապարհներ մտածել։ Ինչպե՞ս է աշխատելու ԵԱՏՄ-ն այս ամենից հետո, ես անձամբ մեծ հույսեր չեմ կապում։ Բոլորին պետք է կանչել ու ասել՝ սա է վիճակը, ու ըստ այդմ՝ որոշումներ կայացվեն։ Թող հներն էլ ներողություն խնդրեն, բոլորս էլ սխալներ թույլ ենք տվել։ Ռուսները աշխատելու ուրիշ ձև չունեն, ներքին կյանքում փոփոխություններ արեք։ Մեզ միայն մեր ուժեղությունը կարող է փրկել։ Ռուսներն էլ տարիների ընթացքում կհասկանան՝ ազնիվ հարաբերություններն ավելի ողջունելի են, քան ենթարկելը։