“Even after rearranging the ‘addends,’ the ‘sum’ still has not had any fresh air”
««Գումարելիների» տեղափոխությունից, մեկ է, «գումարն» այդպես էլ չի օդափոխվել»
Read on the publisher’s websiteAI-assisted translation. The original article is available below for comparison.
Times change; eternity remains unchanged…
We again spoke with political analyst Arbak Khachatryan, known for accurate predictions, about developments in the South Caucasus.
— Mr. Khachatryan, when representatives of the Federation for the Protection of Intellectual Property voiced a wish to nominate you as Armenia’s prime minister, you recently told journalists not only of your refusal, but of a new governing model making it unnecessary. Could you explain that model?
— Much has been said about the current governing model, its bias, and service to a very narrow circle. Different sections of society have favoured presidential, semipresidential, or parliamentary government at different times. Borrowing from the rich repertoire of a corrupt acquaintance who revised a familiar axiom into a life principle, I note: “Changing the ‘summands’ has still not… aired out the ‘sum.’” We see a new model as necessary because existing institutions have entirely lost credibility, particularly after defeat in the Artsakh war.
Frankly, Armenia has no body with appreciable influence or weight, nor any fully functioning infrastructure. Its parliament of “people’s representatives” seems to do nothing beyond provide cover and ratify tailored laws. Another reality also necessitates the model. Especially over the last three centuries, selective use of constitutions and laws enabled people’s plunder and dispossession. These tools generally legitimized it. Laws copied from other countries—in our case the French constitution—cannot, I believe, work for those adapting them.
Each country must find its own suitable remedy. Charles de Gaulle’s efforts and successive French referendums found a path out of crisis. I mention this to anticipate your next question about implementing the new model. Details are on the Federation for the Protection of Intellectual Property’s website; I will make only a few observations. To prevent outside forces influencing the country’s leader, as before, we emphasize collective government, involving Armenians worldwide. The proposed model’s supreme body will be a Council of Justice rooted in justice and fair-mindedness.
Its judgments on whether decisions are fair or unfair will be indisputable for everyone. The 9-11 members will be selected from Armenians worldwide.
— Given regional developments, you also propose a more flexible format of “regional responsible actors” to replace the incapacitated, “dying” UN, operating in conflict zones worldwide. Would its approach resemble the OSCE Minsk Group?
— We live in complex, turbulent times, with the cauldron of frozen conflicts bubbling again. Everyone knows the possible consequences; the example is recent. The latest 44-day Artsakh war killed thousands of young people and confined thousands to wheelchairs. Perhaps nobody knows that catastrophe, that cursed war, better than parents awaiting missing or captured sons. Frozen conflicts follow an ebb-and-flow logic; these wars usually have no final winners. The “laurel wreath” goes to whoever is strongest at that moment, nothing more.
Regional stability therefore serves everyone’s interests. Nevertheless, Turkey, Azerbaijan, and terrorist groups brought into the region through their efforts show growing aggression. Add the UN’s weakened influence, incapacity, and loss of credibility, and the picture is clear. We consider regional responsible actors comprising several powerful states, guaranteeing peoples’ safety, more appropriate. Such structures should also operate wherever conflict may expand. They would somewhat resemble the OSCE Minsk format and Russian-Turkish monitoring centre, but with entirely different duties and commitments.
— You also emphasize cooperation between Georgia and Armenia, seen as Christianity’s last bastion, against regional transformations. How can countries belonging to different military-political systems combine efforts? Is cooperation possible?
— Absolutely. Turkey’s appetite and ambitions, backed by Western powers, visibly grow. Georgia and Armenia, at a complex crossroads and serving as the Christian world’s last stronghold and border guard, face similar dangers, as always. I repeat: these border-zone countries must meet challenges jointly. With many states seeking political structures, common airspace, and currency, safeguarding our national interests also requires pooling strength. Unless we, representatives of two small Christian states, recognize this and unite, we are doomed. Armenian and Georgian intellectuals therefore regard membership in different military-political systems as secondary and seek to join forces against approaching upheavals. We prefer concrete action to empty, bombastic, jingoistic declarations.
— Your geopolitical predictions become reality. You said Trump would be the last US president under whom America retained strong geopolitical weight, while Biden, if victorious, would seek to restore its former influence. What developments do you now foresee? Could they substantially affect the South Caucasus?
— Correct; I said that years ago. I remain convinced Biden, as a man of the political system, will try to restore lost positions and standing. Understand once and for all: merchants like Trump must be kept miles from politics. Otherwise we must accept: “One fool threw a stone into the gorge; a thousand wise men could not retrieve it.” Even America, considered stability’s benchmark, has entered a process with a very uncertain future. Imagine worldwide consequences if instability also arises in America with its vast nuclear arsenal. For its own survival, the US will certainly find somewhere to use that entire arsenal…
Interview conducted by Nelli Khachatryan
This article was published in Argumenty Nedeli.
Compare with the original text · Հայերեն
Ժամանակները փո փո խ ական են , հավերժությունն է անփոփոխ …
Մենք կրկին զրուցել ենք քաղաքական վերլուծաբան , ճշգրիտ կանխատեսումներով հայտնի Արբակ Խաչատրյանի հետ : Քննարկման թեման վերաբերում է Հարավկովկասյան տարածաշրջանում ծավալված զարգացումներին :
- Պարոն Խաչատրյան , « Մտավոր սեփականության պաշտպանության ֆեդերացիայի » ներկայացուցիչների կողմից Հայաստանի Հանրապետության վարչապետի պաշտոնում Ձեր առաջադրման ցանկության բարձրաձայնման ն ի պատասխան , լրատվամիջոցների ներկայացուցիչներին վերջերս տված պարզաբանման ընթացքում Դուք ակնարկել էի ք ոչ միայն Ձեր հրաժարման , այլև դրա անհարկիությ ունն ընդգծող կառավարման նոր մոդել ի ներդրման մ ասին : Կբացե ՞ ք փակագծերը : Ինչ նոր մոդելի մասին է խոսքը :
- Կառավարման գործող մոդելի , կողմնակալության , մարդկանց շատ նեղ շրջանակի շահերի սպասարկուն լինելու մասին բազմիցս է խոսվել : Հանրության տարբեր հատվածներ տարբեր ժամանակահատվածներում նախապատվությունը տվել են կա՛մ նախագահական , կա՛մ կիսանախագահական , կամ է՛լ խորհրդարանական կառավարման ձևաչափին : Օգտվելով աքսիոմատիկ հանրահայտ բանաձևը խմբագրած ու այն կյանքի ուղենիշ դարձրած ինձ ծանոթ կաշառակերներից մեկի գերհարուստ զինանոցից , ես էլ պիտի արձանագրեմ , որ այս ընթացքում ՝ «« Գումարելիների » տեղափոխությունից , մեկ է, « գումարն » այդպես էլ չ ի … օդափոխվել »… Մեր դիտարկմամբ , կառավարման նոր մոդելի ներդրման անհրաժեշտությունը պայմանավորված է գործող ինստիտուտների իսպառ հեղինակազրկմամբ , ինչը հատկապես առավել ակնառու դարձավ Արցախյան պատերազմում կրած պարտությունից հետո : Ի սեր անկեղծության պիտի արձանագրեմ , որ Հայաստանում չկա փոքրիշատե ազդեցություն ուն, կշիռ ունեցող որևէ կառույց , լիարժեք չի գործում որևէ ենթակառուցվածք : Իսկ « ազգընտիրներից » կազմված խորհրդարանն էլ ՝ տանիք լինելուց և հարմարեցված օրենքներ վավերացնելուց զատ , կարծես այլ գործառույթ չունի: Նոր մոդելի գործարկումը պայմանավորված է նաև մեկ այլ իրողությամբ : Վերջին երեք հարյուրամյակում հատկապես , մարդկանց թալանն ու ունեզրկումն իրականացվել է Սահմանադրությունների և օրենքների հատվածական կիրառման հաշվին : Որպես կանոն հենց այդ գործիքներն են լեգիտիմացրել իրականացված թալանը : Ըստ իս , այլ երկրներից կապկած օրենքները , մեր դեպքում ֆրանսիական սահմանադրությունը , չեն կարող գործունակ լինել այն տեղայնացրած երկրների համար : Ամեն երկիր ինքն է պարտավոր գտնել իրեն պատշաճող համադարմանը : Շառլ դը Գոլի ներդրած ջանքերի և Ֆրանսիայում անցկացված , իրար հաջորդած հանրաքվեների միջոցով գտնվեց ճգնաժամից դուրս գալու ճանապարհը : Այս մասին հիշատակում եմ , կանխելու համար ինձ ո ւղղվելիք Ձեր հաջորդ ՝ « Ինչպես եք պատրաստում կյանքի կոչել այդ նոր մոդելը » հարցը : Նշելով , որ ցանկացողները նոր մոդելի մանրամասներին կարող են ծանոթանալ « Մտավոր սեփականության պաշտպանության ֆեդերացիայի » կայք-էջից , բավարարվեմ միայն մի քանի դիտարկմամբ : Բացառելու համար դրսի ուժերի հնարավոր ներգործությունը երկրի ղեկավարի վրա , ինչպես եղել է նախկինում , մենք կարևորում ենք կառավարման կոլեգիալության սկզբունքը ՝ դրա մասնակիցը դարձնելով նաև աշխարհասփյուռ հայությանը : Մեր առաջարկած կառավարման նոր մոդելում բարձրագույն մարմինը լինելու է արդարության ու արդարամտության վրա խարսխված Արդարության խորհուրդը , որի կայացրած վճիռները ( որոնք վերաբերելու են կայացրած որոշումների արդար կամ անարդար լինելուն ) դառնալու են անվիճարկելի բոլորի համար : 9-11 մարդուց բաղկացած Խորհրդի կազմն ընտրվելու է աշխարհասփյուռ հայերից :
- Հաշվի առնելով տարածաշրջանային զարգացումների տրամաբանությունը , Դուք առաջարկում եք նաև անգործունակ դարձած , « հոգին ավանդող » ՄԱԿ-ի փոխարեն ստեղծել « տարածաշրջանային պատասխանատուների » առավել ճկուն ձևաչափ , որը կարող է գործունեություն ծավալել աշխարհի տարբեր կետ երում առկա հակամարտությունների գոտում : Մ ոտեցմա ն առումով դրանք նմա ՞ ն են լինելու ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ձևաչափին : Ի՞նչ կասեք այս մասին :
- Մենք ապրում ենք բարդ ու խառնակ այնպիսի ժամանակներում , երբ սառեցված հակամարտությունների կաթսան նորից սկսել է բլթբլթալ : Իսկ թե դա ինչի կարող է հանգեցնել , կարծում եմ գիտեն բոլորը : Օրինակը շատ է թարմ : Արցախյան վերջին ՝ 44 օրյա պատերազմը հ ազարավոր երիտասարդների կյանք խլեց , հազարավորներին էլ գամեց հաշմանդամի սայլակներին : Անհետ կորած ու գերեվարված որդիների գալստյանը սպասող ծնողներից առավել այդ արհավիրքի ՝ անիծյալ պատերազմի մասին թերևս ոչ ոք չիմանա : Գաղտնիք չէ , որ սառեցված հակամարտությունները զարգանում են մակընթացության և տեղատվության տրամաբանությամբ : Այդ պատերազմներում , որպես կանոն , չեն լինում վերջնական շահողներ : Հաղթանակի « դափնեպսակը», որպես կանոն , բաժին է հասնում այդ պահին ուժեղին և ուրիշ ոչինչ : Այնպես որ , տարածաշրջանային կայունությունը բխում է բոլորի շահերից : Չնայած դրան , ի դեմս Թուրքիայի ու Ադրբեջանի , ինչպես նաև վերջիններիս ջանքերով տարածաշրջան սողոսկած ահաբեկչական խմբերի , նկատվում է ագրեսիվության նկատելի աճ : Եթե ասվածին հավելենք նաև ՄԱԿ-ի ազդեցության թուլացումը , կազմակերպության անգործունակությունն ու հեղինակազրկումը , պատկերն առավել քան պարզ կդառնա : Ստեղծված իրավիճակում , մեր դիտարկմամբ , ավելի նպատակահարմար կլինի ժողովուրդների կյանքի անվտանգության երաշխավորների ՝ մի քանի հզոր պետություններից բաղկացած տարածաշրջանային պատասխանատուների առկայությունը : Այսօրինակ կառույցներ պիտի գործեն նաև աշխարհի տարբեր հատվածներում , որտեղ առկա է հակամարտությունների ծավալման վտանգ : Ինչ-որ առումով դրանք հիշեցնելու են ԵԱՀԿ Մինսկի ձևաչափն ու ռուս-թուրքական մոնիթորինգային կենտրոնը ( միանգամայն այլ պարտականություններով ու հանձնառություններով ):
- Տարածաշրջանային մետամորֆոզ զարգացումներին դիմակայելու համար Դուք նաև խիստ կարևորել էիք քրիստոնության վերջին պատվար դիտարկվող երկրների՝ Վրաստանի և Հայաստանի փոխգործակցությունը: Ինչ կերպ եք պատկերացնում ռազմաքաղաքական տարբեր համակարգերի անդամակցող երկրների ջանքերի մեկտեղումը: Փոխգործակցությունը հնարավոր դիտարկո՞ւմ եք:
- Միանշանակ: Անզեն աչքով էլ նկատվում է, որ արևմտյան տերությունների աջակցությունը վայելող Թուրքիայի ախորժակը գնալով բացվում է ու նա դառնում է ավելի հավակնոտ: Այնպես որ, չափազանց բարդ հանգույցում գտնվող, քրիստոնեական աշխարհի վերջին հենակետը,սահմանապահը հանդիսացող Վրաստանին և Հայաստանին ՝ նույնաբովանդակ վտանգներ են սպառնում: Այդպես է եղել միշտ, ու այդպիսին է իրավիճակը նաև մեր օրերում։ Նորից եմ ուզում կրկնել. քրիստոնեության սահմանային գոտի դիտարկվող երկրները պարտավոր են իրենց նետված մարտահրավերներին դիմակայել համատեղ ուժերով: Այն համոզմանն եմ, որ ստեղծված իրավիճակում, երբ շատ երկրներ փորձում են միավորվել և քաղաքական կառույցներ, միասնական օդային տարածք, միասնական արժույթ ստեղծել, մեր ազգային շահերը պահելու հրամայականն էլ մեզ հարկադրում է մտածել ուժերը մեկտեղելու և վտանգներին միասնաբար դիմակայելու անհրաժեշտության մասին: Եթե մենք՝ քրիստոնեական երկու փոքրիկ պետությունների ներկայացուցիչներս չկարողանանք սա գիտակցել ու միավորվել, ուրեմն դատապարտված ենք։
Այդ իսկ նպատակով էլ հայ և վրացի մտավորականները ստեղծված իրավիճակում ռազմաքաղաքական տարբեր համակարգերին անդամակցությունը դիտարկելով երկրորդական, փորձում են ջանքերը մեկտեղել մոտեցող ցնցումներին միասնաբար դիմակայելու համար: Այնպես որ, սնամեջ ու պաթետիկ՝ ուռահայրենասիրական հայտարարությունների փոխարեն մենք նախընտրում ենք կոնկրետ գործողությունները:
- Աշխարհաքաղաքական զարգացումներին վերաբերող Ձեր քաղաքական կանխատեսումներն իրողություն են դառնում: Լրատվամիջոցներին տված հարցազրույցներից մեկում Դուք շեշտել էիք, որ Դոնալդ Թրամփը լինելու է ԱՄՆ վերջին նախագահը, ում օրոք ԱՄՆ-ն դեռևս կպահպանի իր ունեցած աշխարհաքաղաքական հզոր կշիռն ու ազդեցությունը, իսկ Ջո Բայդենի հնարավոր հաղթանակի դեպքում էլ վերջինիս գործողությունները միտված կլինեն ԱՄՆ-ի երբեմնի ազդեցության վերականգնմանը: Զարգացումների ինչ ընթացք եք այժմ կանխատեսում: Դրանք կարո՞ղ են էական ներգործություն ունենալ Հարավկովկասյան տարածաշրջանի վրա:
- Իրավացի եք: Այդ մասին ես տարիներ առաջ եմ ասել: Մնում եմ այն համոզմանը, որ Ջո Բայդենը, լինելով քաղաքական համակարգի անհատ, փորձելու է ետ վերադարձնել կորսված դիրքերն ու ունեցած վարկը: Մեկընդմիշտ հասկանալ է պետք, որ Թրամփի նման առևտրականներին անհրաժեշտ է մղոններով հեռու պահել քաղաքականությունից: Հակառակ դեպքում հարկադրված ենք լինելու ընդունել՝ «Մի գիժ քարը նետեց ձորը՝ հազար խելոք չկարողացան այն հանել» ճշմարտության հետ: Կայունության էտալոն համարվող ԱՄՆ-ում նույնպես սկսվել է գործընթաց,որի ապագան խիստ մշուշոտ է: Պատկերացնում եք, չէ՞, թե ինչ կկատարվի աշխարհում, եթե անկայուն իրավիճակ ստեղծվի նաև միջուկային վիթխարի արսենալ ունեցող ԱՄՆ-ում: Հանուն սեփական գոյատևման, Միացյալ Նահանգները ողջ այդ արսենալի կիրառման տեղ հաստատ կգտնի…
Զրույցը վարեց ՝ Նելլի Խաչատր յանը
Այս հոդվածը տպագրվել է «Аргументы Недели» պարբերականում:
Source note
Article credits an interview published by Argumenti; Armenian republication.