Բազմաբևեռությունը ժողովուրդներն են, այլ ոչ թե համակարգը. Արբակ Խաչատրյան
Многополярность - это народы, а не система - Арбак Хачатрян
Կարդալ հրատարակչի կայքումԱրհեստական բանականության օգնությամբ թարգմանություն։ Ստորև հասանելի է բնագիրը՝ համեմատության համար։
Ղրիմում իրավիճակի սրումը, անօդաչուները, Զապորոժիեի ԱԷԿ-ի հրետակոծությունները, Ռուսաստանի ու Ուկրաինայի, ՌԴ-ի ու ԱՄՆ-ի փոխադարձ մեղադրանքները ստիպեցին մեզ կրկին դիմել մի մարդու, որը կանխատեսել էր շատ բան, որ ժամանակին խիստ չափազանցված էր թվում, սակայն, ցավոք, երեկ արդեն տեղի ունեցավ, այսօր տեղի է ունենում և, ինչպես հուշում է մեր փորձը, վաղը նույնպես տեղի է ունենալու։
Արբակ Խաչատրյանը մի մարդ է, որը տեսնում է ապագան և որին անհրաժեշտ է լսել։
— Պարոն Խաչատրյան, այսօր ամենաքննարկվող թեմաներից մեկն է դարձել Ռուսաստանի ղեկավարի ելույթը դոլարային արժույթի դեմ պայքարի մասին և ուժայիններին ուղղված նրա կոչը՝ բազմաբևեռ աշխարհ ստեղծելու անհրաժեշտության վերաբերյալ։ Իսկ Դուք դրա մասին խոսում էիք դեռ 15–20 տարի առաջ…
— Կարծում եմ՝ այս թեմայով դիմելու համար լավագույն լսարանը չէ, բայց փաստն ինքնին ուրախացնում է։ Ոչ ոքի համար գաղտնիք չէ, որ ԱՄՆ-ը համաշխարհային միաբևեռ աշխարհի հենակետն է։ Մի պետությունից գործնականում կախված են աշխարհի բոլոր երկրների անվտանգությունն ու տնտեսությունը։ Ամերիկան միակ երկիրն է, որը բոլոր միջազգային կազմակերպությունների գլխավոր դոնորն է կամ հովանավորը, եթե կարելի է այդպես անվանել՝ սկսած ՄԱԿ-ից, Ստրասբուրգի դատարանից, ՆԱՏՕ-ից մինչև Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտե։
Պատկերացնո՞ւմ եք՝ ինչ կլինի, եթե այդ երկրում ներքին քաղաքական տուրբուլենտություն սկսվի կամ վատագույն դեպքում՝ քաղաքացիական պատերազմ։ Ամերիկյան բացառիկ անձեռնմխելիությունը ճաք է տալիս։ Ոչ ոք չէր սպասում, որ խուզարկություններ կլինեն նույնիսկ նախկին նախագահի և նրա շրջապատի տներում։ Չգիտեմ՝ ինչ պատահեց Արևմուտքին, որ այնտեղ այդքան խեղաթյուրեցին բոլոր արժեքները։ Սա համարում եմ մարդկության համար ամենավտանգավոր երևույթը։ Պատկերացրեք՝ տարրական դպրոցի աշակերտն ինքն է որոշում իր գենդերային պատկանելությունը։
Նույնիսկ ծնողներն իրավունք չունեն միջամտելու, հակառակ դեպքում դատարանի առաջ կկանգնեն։ Երեխաները դատի են տալիս ծնողներին, ծնողները՝ երեխաներին։ Եվ ինչպե՞ս վերականգնել արժեքները, եթե մարդն ինքը գնացել է բնության և իր ազգային արմատների դեմ։ Եկա Հայաստան և փողոցներում տեսա արական սեռի ներկայացուցիչների՝ երկար, գանգրացված ու ներկված մորուքներով. դա չի տեղավորվում իմ գլխում։ Մեր ժամանակ չէին սափրվում միայն նրանք, ովքեր ածելի չունեին կամ զգայուն մաշկ ունեին, հանդիպում էին նաև այլ դավանանքների ներկայացուցիչներ։
Այսօր կանայք սափրում են ամեն ինչ՝ որտեղ դա հնարավոր ու անհնար է, իսկ տղամարդիկ շրջում են դեմքի գանգրացված ու ներկված մազերով։ Երևի գործում է ֆիզիկայի օրենքը. եթե մի տեղ պակասում է, մյուսում ավելանում է։ Ի դեպ, վերջերս լսեցի ԱՀԿ ղեկավարի հարցազրույցը. նա խնդրում էր հոմիկներին զերծ մնալ սեքսով զբաղվելուց կապիկի ծաղիկի պատճառով, քանի որ այս հիվանդությունն ամենից շատ գեյերին է ախտահարում։ Նրանք նույնիսկ իրենց բացառիկ հիվանդությունն ունեն։ Գուցե այս ծաղիկը մեզ փրկի նրանցի՞ց։
— Ռուսական ԶԼՄ-ներին տված հարցազրույցներում Դուք միշտ ասում և կանխատեսում էիք, դեռ երբ Թրամփը թեկնածու էր, որ նա կլինի ուժեղ Ամերիկայի վերջին նախագահը։ Հիմա է՞լ եք այդպես կարծում։
— Հասկացե՛ք, առևտրամոլը երբեք չի կարող ռազմավար դառնալ։ Նա տեսնում է միայն իր ժողովրդի շահույթը, ոչ թե երկրի քաղաքական-ռազմավարական ազդեցությունը։ Նրա համար գլխավոր արժեքը փողն ու գույքն են, ուստի ԱՄՆ-ը կորցրեց իր ազդեցությունը, և բազմաբևեռ աշխարհն իրականություն է դառնում։ Եթե նախկինում համաշխարհային կենտրոններն ավելի հեշտ էին փոխվում, օրինակ՝ Հռոմից Իսպանիա ու Պորտուգալիա, Ֆրանսիայից Անգլիա, ապա հետո համաշխարհային տերություն դարձավ Ամերիկան, այժմ այս գործընթացը բավական դժվարացել է։ Չէ՞ որ հազարավոր տարիներ առաջ երկրները միջուկային զինանոցներ չունեին՝ ամբողջ մոլորակը ոչնչացնելու ունակ այդ մահաբեր զենքը։
— Ինչպե՞ս կանգնեցնել ուկրաինական գործողությունը և ամբողջ մարդկության վրա կախված միջուկային սպառնալիքը։
— Բանական մարդը միշտ արտոնություն ուներ՝ կանխատեսել և կանգնեցնել ցանկացած վտանգ։ Այդ մարդը կարող էր լինել երկրի առաջնորդը, որը հեղինակություն ունի ոչ միայն իր ժողովրդի, այլև համաշխարհային մակարդակով։ Բայց այս արարածները վերջին 100 տարիներին հասան նրան, որ հեղինակությունն ու հզոր ուժը միայն փողն ու ֆինանսական կենտրոնները դարձան։ Նրանք տիրապետում են ոչ միայն պատժամիջոցային մեխանիզմներին, այլև հսկայական միջուկային զինանոցի, ուստի իրենց իշխանությունը չեն հանձնի։ Սա մարդկության համար փակուղային իրավիճակ է։ Հանգամանքներն այնպես դասավորվեցին, որ միաբևեռ աշխարհի դեմ պայքարը գլխավորող կենտրոնական երկիրը դարձավ Ռուսաստանը։ Ինչո՞ւ։ Որովհետև Ռուսաստանը երբեք չի ընդունի ո՛չ Արևմուտքի խեղված արժեքները, ո՛չ նրանց վասալային պայմանները։ Այնպես որ Պանդորայի արկղն արդեն բաց է։
— Բայց այդ դեպքում ինչո՞ւ է ամբողջ աշխարհը Ռուսաստանի դեմ ելել։ Չէ՞ որ բանականությունը պետք է հաղթի։
— Վերջերս զրուցում էի ընկերոջս հետ, որը հարցրեց. «Ինչպե՞ս է ստացվում, որ Ռուսաստանը ՆԱՏՕ-ական Թուրքիայի հետ համատեղ արտահանում է հացահատիկ, ածուխ, նավթ, և ՆԱՏՕ-ի գլխավոր երկիրն ստանում ու ՌԴ-ին փող է տալիս, իսկ ՆԱՏՕ-ի մյուս երկրներն ամեն ինչ տալիս են Ուկրաինային»։ Եթե մեկի համար սա նորմալ է, ինձ համար անընդունելի է։ Ի վերջո, միջազգային ֆինանսական համակարգերը կարող էին Թուրքիայի դեմ նույն մեխանիզմները կիրառել, ինչ ՌԴ-ի դեմ։ Ուրեմն ինչ-որ մեկին ձեռնտու է, որ Էրդողանը «լավ տղա» դառնա։
— Տեսնում ենք՝ Պուտինն ու Էրդողանը համատեղ շատ հարցեր են լուծում, այդ թվում՝ Հայաստանում, որը Ձեզ համար անձնական թեմա է։
— Չեմ անդրադառնա այսօրվա իրավիճակին, այլ կփորձեմ թուրքական համախտանիշը կապել Ուկրաինայի հետ։ Մոտ 100 տարի առաջ տեղի ունեցավ Հայոց ցեղասպանությունը, որը ճանաչել են աշխարհի ավելի քան 50 երկրներ։ Այս մասին իմ սեփական կարծիքն ունեմ։ Էրդողանն այն չի ճանաչում և պնդում է, որ հայ բնակչությունը զոհվել է պատերազմի ընթացքում։ Ենթադրենք՝ այդպես է։ Ստացվում է՝ երկու խոշոր տերություններ՝ Ռուսաստանն ու Թուրքիան, պատերազմում են։ Անգլիայի ու Գերմանիայի հովանավորությամբ Թուրքիան ոչնչացրել է ավելի քան 1 միլիոն հայերի, որոնք Թուրքիային որևէ պատերազմ չէին հայտարարել և միաժամանակ նրա քաղաքացիներն էին։
Եթե ժամանակին այս հարցն այլ տեսանկյունից դրվեր, և Թուրքիայի, Գերմանիայի ու Անգլիայի ղեկավարությունները ճանաչվեին մարդկության դեմ միջազգային հանցագործներ, որոնք պատերազմն օգտագործելով՝ ոչնչացրել են փոքրաթիվ ժողովուրդ, ապա այսօր այս հովանավորները չէին կանգնի Ուկրաինայի թիկունքում, որպեսզի երկու սլավոնական ժողովուրդներ միմյանց սպանեին։
— Ինչպե՞ս քիչ արյունով հասնել բազմաբևեռ աշխարհին։
— Սա ամենադժվարն է։ Առաջինը՝ անհրաժեշտ է կանգնեցնել մարդու երթը բնության դեմ։ Մարդու արատավորությունն իր ճանապարհին ամեն ինչ ոչնչացնում է։ Նույնիսկ չգիտեմ՝ ինչպես անել, բայց այս արատավորությունը պետք է արմատախիլ անել, վերադարձնել մարդկային արժեքները։ Հակառակ դեպքում մարդկությունը տարբեր հարվածներ կստանա երկրաշարժերի, անտառային հրդեհների, համավարակների, պատերազմների, ատոմային պայթյունի տեսքով, իսկ վերջում գուցե ավելի մեծ նվեր էլ թռչի՝ երկնաքարի տեսքով։
Երկրորդը՝ այսօր միջուկային պատերազմի սպառնալիքը մեծ է։ Համաշխարհային տիրապետությունը դուրս է հոսում ֆինանսիստների ու համաշխարհային էլիտայի ձեռքից։ Այսօր Ամերիկան Ուկրաինայի ձեռքով Ռուսաստանին սադրում է առաջինը միջուկային մարտագլխիկներ կիրառել։ Միայն միջուկային պայթյունը համաշխարհային առաջնորդներին թույլ կտա նստել բանակցությունների սեղանի շուրջ, ինչպես եղավ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո։ Հիրոսիմայի ու Նագասակիի վրա ատոմային ռումբեր նետվեցին՝ ուժ ցուցադրելու համար։ Այն ժամանակ ամբողջ աշխարհը հասկացավ, որ Ամերիկայի հետ ավելի լավ է չկապվել, որովհետև նա Երկրի ամենամահաբեր զենքն ունի։
Այսօրվա իրողություններում, կարծում եմ, առանց կետային հարվածի չի անցնի, որովհետև առանց դրա համաշխարհային կենտրոնների տեղաշարժն անհնար է։ Ուստի հոգնել եմ դիվանագիտական խաղերից։ Այսօր բոլորը Ռուսաստանի հետ սակարկում են։ Մեկին կարող է բենզին, գազ, նավթ ու հացահատիկ մի փոքր էժան տալ, մեկին՝ նվիրել, մյուսին՝ ապառիկ տրամադրել։ Բայց բանն այն է, որ այս պետությունների կողմից այս ամենը խաբեություն է։ Խնդիրը ֆինանսաբանկային համակարգի մեջ է, որը լիովին արևմտյան է և կախված է միջազգային բանկերից ու ԱՄՆ Դաշնային պահուստային համակարգից։
Երբ այս երկրներին ճնշեն, մի ակնթարթում Ռուսաստանին ամբողջությամբ կհանձնեն։ Նույնիսկ Հայաստանի այսօրվա իշխանության նման ոչնչությունը, որի ամբողջ անվտանգությունը ռուսական է, պատժամիջոցների կիրառման և տեղական բանկերի փակման դեպքում առանց խղճի խայթի կվաճառի, թեկուզ դրանից հետո Հայաստանի կեսը մնա…
Այսպես է ընդհանուր առմամբ կառուցված ամբողջ համաշխարհային ֆինանսական համակարգը։ Բազմաբևեռությունը հնարավոր է միայն այլընտրանքային արժույթների բազմազանության դեպքում։ Եվ այսօր արդեն կան պետություններ, որոնք կարող են բացահայտ ու համարձակ Ռուսաստանի հետ միասին ասել. «Թքած ունենք ձեր դոլարի և ձեր համաշխարհային բանկային համակարգի վրա»։ Իմ առաջարկը հետևյալն է. եթե Ռուսաստանի և որևէ պետության միջև, այլ երկրի վնաս չտալով, պայմանագիր է կնքվում, Ռուսաստանը պետք է բոլորին զգուշացնի, որ չհամարձակվեն խանգարել այս համաձայնագրերի իրականացմանը։
Իսկ եթե մեկը խցկվի ու փորձի խոչընդոտներ ստեղծել, լոգիստիկ խնդիրներ առաջացնել, բեռների փոխադրմանը խանգարել և այլն, Ռուսաստանն իրեն վերապահում է այդ պետությունը չեզոքացնելու իրավունքը՝ մինչև ավելի սարսափելի զենք կիրառելը։ Հասկացե՛ք, ոչ ոք ինքնակամ չի հրաժարվի իր տիրապետությունից ու կողոպտածից, իսկ սա մարդկության ոչնչացման ճանապարհն է։ Եվ պետք է ամեն ինչ անել՝ աշխարհի ամենահզորներին բանակցությունների սեղանի շուրջ նստել ստիպելու համար՝ միաժամանակ որևէ դաշինք ու միություն չստեղծելով, քանի որ հենց նրանք պետք է ամբողջ պատասխանատվությունը վերցնեն մարդկության անվտանգության համար։
Եվ վերջապես հասկացե՛ք. բանակցությունների սեղանի շուրջ պետք է նստեն մարդկային որակներով առաջնորդներ, ոչ թե միայն անձնական շահույթի համար ծրագրավորված համակարգեր։
Հ.Գ. Հրատարակչության կողմից ավելացնենք, որ Արբակ Խաչատրյանը դառնում է իրավիճակի ամբողջ կրիտիկականությունը գիտակցող առողջ, կառուցողական ուժերի ձգողականության կենտրոնը։ Հիշեցնենք՝ «Արգումենտի նեդելիում» 2022 թվականի հունիսի 21-ին հրապարակված «Երբ փլուզվում է արատավոր աշխարհը, հնարավորություն կա կառավարման արդար ձև ստեղծելու» հոդվածում Արբակ Խաչատրյանն առաջարկում էր մարդկության փրկության նոր մոդել՝ հիմնված մտավոր ներուժի և բազմաբևեռության վրա։ Ուզում ենք հուսալ, որ հավաքական մարդկային բանականությունը կկարողանա աշխարհը փրկել ոչնչացումից։
Համեմատել բնագրի հետ · Русский
Обострение ситуации в Крыму, беспилотники, обстрелы Запорожской АЭС, обоюдные обвинения России и Украины, РФ и США, все это заставило нас вновь обратиться к человеку, который предсказал многое, что когда-то казалось сильно преувеличенным, однако, к сожалению, вчера уже произошло, сегодня - происходит и как подсказывает наш опыт - завтра будет происходить.
Арбак Хачатрян - человек, который видит будущее, и которого необходимо услышать.
- Г-н Хачатрян, сегодня одной из самых обсуждаемых тем стало выступление лидера России о борьбе против долларовой валюты и его обращение к силовикам о необходимости создания многополярного мира, а ведь вы об этом говорили еще 20-15 лет назад...
- Я думаю, это не лучшая аудитория для обращения по данной теме, но сам факт радует. Ни для кого не секрет, что США является плацдармом мирового однополярного мира. От одного государства практически зависят безопасность и экономика всех стран мира. Америка - единственная страна, которая является главным донором или спонсором, если это можно так назвать, всех международных организаций, начиная от ООН, Страсбурского Суда, НАТО и заканчивая Международным Комитетом Красного Креста.
Представляете, что будет, если в этой стране начнется внутренняя политическая турбулентность или в худшем случае – гражданская война? Американская эксклюзивная неприкосновенность дает трещину. Никто ведь не ожидал, что обыски будут проходить даже в доме экс-президента и его окружения. Я не знаю, что произошло с Западом, что там так исковеркали все ценности. Это я считаю самым опасным явлением для человечества. Представляете ученик начальной школы сам определяет свою гендерную принадлежность. Даже родители не имеют право вмешиваться, а то предстанут перед судом.
Дети судятся с родителями, родители с детьми. И как восстанавливать ценности, если сам человек пошел против природы, против своих национальных корней. Я приехал в Армению и увидел на улицах представителей мужского пола с длинными, завитыми и крашенными бородами, что не укладывается у меня в голове. В наше время не брились только те, у кого не было бритвы или была чувствительная кожа, попадались также представители иных конфессий. Сегодня женщины сбривают всё и где только это возможно и невозможно, а мужчины ходят с завитой и крашенной растительностью на лице.
Видимо срабатывает закон физики - если в одном месте убывает , то в другом прибывает . Кстати, недавно я слушал интервью руководителя ВОЗ, который просил гомиков воздержаться от занятий сексом из-за оспы обезьян, потому что больше всего эта болезнь поражает именно голубых. У них даже своя эксклюзивная болезнь. Может нас от них спасет эта оспа?
- В интервью российским СМИ вы всегда говорили и предсказывали, когда даже Трамп был еще кандидатом, что он будет последним президентом сильной Америки, вы и сейчас так считаете?
- Поймите, торгаш никогда не сможет стать стратегом. Он только видит выгоду своего народа, но не политико-стрататегическое влияние страны. Для него главной ценностью являются деньги и имущество, поэтому США потеряли свое влияние и многополярный мир становится реальностью. Если раньше мировые центры менялись легче, например, Рим на Испанию, Португалию, Франция на Англию, затем мировой державой стала Америка, то теперь этот процесс довольно затруднен. Ведь тысячи лет назад страны не владели ядерными арсеналами, тем смертоносным оружием, которое способно уничтожить всю планету.
- Как остановить украинскую операцию и ядерную угрозу, нависшую над всем человечеством?
- У человека разумного всегда была привилегия – предугадать, остановить любую опасность. Этим человеком мог быть лидер страны, который пользуется авторитетом не только своего народа, но и мировым. Но эти твари за последние 100 лет добились того, что авторитетом и могущественной силой стали только деньги и финансовые центры. Они владеют не только санкционными механизмами, но и огромным ядерным арсеналом, поэтому не сдадут свою власть. Это для человечества тупиковая ситуация. Так сложились обстоятельства, что центровой страной, возглавившей борьбу против однополярного мира, стала Россия. Почему? Потому что Россия никогда не примет ни искаженных ценностей Запада, ни их вассальских условий. Так что, Ящик Пандоры уже открыт.
- Но тогда почему весь мир ополчился на Россию? Ведь разум должен победить.
- Я недавно разговаривал с моим другом, который задал мне вопрос: «Как так получается, что Россия совместно с натовской Турцией вывозят зерно, уголь, нефть, и главная страна НАТО получает и дает РФ деньги, а остальные натовские страны дают все Украине?» Если для кого-то это нормально, то для меня неприемлемо. Все таки международные финансовые системы могли бы применить такие же механизмы против Турции как задействуют против РФ. Значит кому-то это выгодно, чтобы Эрдоган стал «хорошим парнем».
- Мы видим, что Путин и Эрдоган совместно решают многие вопросы, в том числе и в Армении, что для вас является личной темой?
- Я не буду затрагивать сегодняшнюю ситуацию, а постараюсь турецкий синдром связать с Украиной. Около 100 лет назад произошел Геноцид армян, который признали более 50 стран мира. У меня на этот счет свое мнение. Эрдоган его не признает и утверждает, что армянское население погибло в ходе войны. Допустим, это так. Получается, что две крупные державы, Россия и Турция, воюют. Турция, под патронажем Англии и Германии, уничтожила более 1 миллиона армян, которые не объявляли никакой войны Турции и при этом были ее гражданами. Если в свое время этот вопрос был поставлен под другим углом и руководство Турции, Германии и Англии были признаны международными преступниками против человечества, которые употребив войну, уничтожили малый народ, то сегодня эти спонсоры не стояли бы за Украиной, чтобы два славянских народа убивали друг друга.
- Как малой кровью дойти до многополярного мира?
- Это самое трудное. Первое - необходимо остановить марш человека против природы. Порочность человека уничтожает все на своем пути. Я даже не знаю как это сделать, но эта порочность должна быть искоренена, нужно возвращать человеческие ценности. В противном случае человечество получит различные удары в виде землетрясений, лесных пожаров, пандемий, войн, атомного взрыва, а под конец возможно прилетит подарочек покрупнее в виде метеорита.
Второе – сегодня велика угроза ядерной войны. Мировое господство утекает из рук финансистов, мировой элиты. Сегодня Америка, руками Украины, провоцирует Россию первой применить ядерные боеголовки. Только ядерный взрыв позволит мировым лидерам сесть за стол переговоров, как это было после Второй мировой войны. На Херасиму и Нагасаки были сброшены атомные бомбы для демонстрации силы. Весь мир тогда понял, что с Америкой лучше не связываться, потому что она обладает самым смертоносным оружием на земле.
В сегодняшних реалиях без точечного удара, я думаю, не обойдется, потому что без этого невозможно смещение мировых центров. Поэтому, мне надоели дипломатические игры. Сегодня с Россией все торгуются. Кому-то она может дать бензин, газ, нефть, зерно чуть дешевле, кому-то подарить, кому-то дать в рассрочку. Но дело в том, что все это обман со стороны этих государств. И проблема - в финансово банковской системе, которая целиком западная и зависит от международных банков, Федеральной резервной системы США.
Когда на эти страны надавят, они в одночасье сдадут Россию с потрохами. Даже такое ничтожество, как сегодняшняя власть Армении, у которой вся безопасность российская, но в случае наложения санкций, закрытия местных банков продаст без зазрения совести, даже если при этом останется половина Армении...
Так, в целом, создана вся мировая финансовая система. Многополярность возможна лишь при разнообразии альтернативных валют. И сегодня уже есть государства, которые открыто и смело могут вместе с Россией сказать: «Плевать мы хотели на ваш доллар, на вашу мировую банковскую систему». И мое предложение заключается в следующем: если между Россией и каким-либо государством, не в ущерб другой стране, заключается договор, то Россия должна всех предупредить, чтобы те не смели мешать реализации этих соглашений.
А кто сунется и попытается чинить препятствия, создавать логистические проблемы, мешать перевозке грузов и т.д., то Россия оставляет за собой право нейтрализовать данное государство вплоть до применения более страшного оружия. Поймите, никто самолично не откажется от своего господства и награбленного, а это путь уничтожению человечества. И надо сделать все, чтобы заставить сильнейших мира сего сесть за стол переговоров, при этом не создавая никаких блоков и союзов, так как именно они должны взять всю ответственность за безопасность всего человечества.
И поймите наконец, за стол переговоров должны сесть лидеры с человеческими качествами, а не системы, которые запрограммированы только на личную выгоду.
P.S. От издательства добавим, что Арбак Хачатрян становится центром притяжения здоровых, конструктивных сил, которые осознают всю критичность ситуации. Напомним, в статье «Когда рушится порочный мир, есть шанс создать справедливую форму правления» , опубликованной в «Аргументах недели» от 21 июня 2022, Арбак Хачатрян предлагал новую модель спасения человечества на основе интеллектуального потенциала и многополярности. Хочется надеяться, что коллективный человеческий разум сможет спасти мир от уничтожения
Նշում աղբյուրի մասին
Дата подтверждена в архиве издателя; часть отдельных страниц недоступна через исследовательский браузер.