«Деревенщины» захватили страну: ради чьего пиара вкладывают миллиард долларов?
«Գեղցիները» վերցրեցին երկիրը․ ո՞ւմ PR-ի համար է 1 միլիարդ դոլարի ներդրումը
Читать на сайте издателяПеревод с помощью ИИ. Ниже доступен оригинал для сравнения.
Собеседник «Первого информационного» — эксперт Арбак Хачатрян (Россия, Москва).
— Группа компаний «Ташир» совместно с Клубом инвесторов Армении планирует в ближайшее время вложить 1 млрд долларов в энергетику Армении. Как вы оцениваете этот факт в политическом смысле?
— Естественно, если они будут вкладывать деньги, то в энергетику: это, как говорится, и «без лишних хлопот», и прибыльно. Половина народа бежит из Армении, эмиграция достигла огромных масштабов, безработица создала ужасную ситуацию. В таких условиях не думаю, что вложения в энергетику сильно заинтересуют граждан.
Оставив важные проблемы, они открывают в Армении торговые центры. Вся Армения превратилась в торговый центр, а большая часть народа ищет работу в России и занимается строительством.
Что касается самого вопроса, то, по-моему, это просто внутренняя игра, чтобы пустить народу пыль в глаза и сохранить свою власть, не более. В Армении нет экономики. Вместо того чтобы подумать, в какие отрасли вложиться, чтобы экономика немного развивалась, а уровень жизни народа повысился, они вкладывают миллиард в энергетику и открывают торговый центр.
— Какую внутривластную задачу может решить это миллиардное вложение в преддверии 2018 года?
— В Армении сложилась ситуация, когда каждый шаг рассматривается как средство удержания власти. С самого начала своего президентства и пребывания в должности они проводили политику, при которой выигрывают только они, а народ остается голодным, эмигрирует и ищет работу за границей. Люди берут деньги в банках, но не могут платить проценты, отдают месячную зарплату за электричество, а богатые люди из-за рубежа вкладываются в энергетику. Как мне теперь поверить, что это ради народа, а не ради удержания власти? Не так уж интересно, кто станет премьер-министром в 2018 году, если система останется той же. Нужно менять всю систему, иначе большой разницы не будет. А инвестиция явно будет служить чьему-то пиару.
— Но части общества все же интересно, кто будет премьер-министром. Эксперты также не исключают в этом контексте внутривластной борьбы.
— Я ничего не имею против карабахцев, но, столько лет прожив среди мусульман, они приобрели черты, характерные для стран с авторитарным режимом. Сейчас я вижу то же самое и в Армении: есть тенденция к тому, чтобы президент продолжал занимать высшую должность. Возможно, название должности изменится, но суть в том, чтобы он постоянно оставался у власти вопреки всем нормам и правилам демократии. Здесь особо нечего сказать: они обсудят между собой, решат и распределят должности.
Когда-то у меня была возможность купить в Армении очень важные объекты, но я не взял даже одного магазина. Потом пришли люди и разграбили все, даже природное сырье и недра страны. Откуда в страну набралось столько «деревенщин»? Невозможно понять, во что они превратили страну: захватили весь город и выгнали таких, как мы. Теперь они начали бороться друг с другом, чтобы получить еще один кусок.
— Думаете, ситуация дойдет до того, что они выступят друг против друга?
— В этом вопросе много тайн, и дело не только в них самих. Есть множество геополитических факторов, от которых будет зависеть решение. Карен Карапетян — просто менеджер, и он будет выполнять именно работу менеджера. Но я не знаю, возьмет ли он на себя все совершенные и нераскрытые преступления: 27 октября, 1 марта и другие. Ведь это нераскрытые преступления, с помощью которых эта система стала сильнее. Скажу больше: они усилились даже после Апрельской войны. Теперь ведется безобразная шахматная игра, которую невозможно объяснить. Народ уже психологически порабощен: что бы они ни решили, он приспособится. Но повторяю: в регионе могут измениться многие геополитические факторы, даже по карабахскому вопросу. И это, несомненно, повлияет также на внутреннюю жизнь.
Как получилось, что пришедший из Карабаха президент, не имевший ни копейки, получает акции в России и создает многомиллионный бизнес, будучи президентом страны, где народ голодает? Мы постыдились бы даже подумать о строительстве дома в парке «Победы». Я не говорю построить — говорю, что постыдились бы даже думать об этом, потому что народ живет в таком состоянии. А у них нет ничего святого: вопросы Геноцида и Карабаха сегодня используют, чтобы держать народ в рабском положении. И после всего этого вы хотите, чтобы меня интересовало, кто сколько вкладывает?
Недавно я приехал в один из районов Армении навестить отца. Пришел деревенский парень собирать плату за электричество, и второе, что он сказал, — это собственность «Ташира». Уже одно это не оставляет места для комментариев. Мы «гордимся» тем, что владелец торгового центра в Армении приватизировал еще что-то.
— Как вы думаете, это «политизированное» миллиардное вложение больше для Карена Карапетяна или для Сержа Саргсяна? Сначала Карен Карапетян был довольно воодушевлен этим клубом, но сегодня даже не присутствовал на мероприятии, где об этом объявили.
— Карен Карапетян стал для РПА и Сержа Саргсяна человеком, благодаря которому они собрали голоса на выборах. Потом его начали втягивать во внутренние грязные игры: он связан с мафией и уголовниками, словно все остальные были святыми и общались только со святыми. Я действительно не знаю, на кого делают ставку сверхдержавы и зарубежные олигархи, но уверен, что на любого есть компромат, который в любую секунду можно вытащить и «испортить» его.
Кого бы из людей нашей нации, какой бы профессии, вы ни спросили — они думают, как заработать деньги. А когда деньги господствуют, они становятся преступными деньгами, меняя психологию человека.
— Думаете, внутри власти уже принято решение на 2018 год?
— Не думаю, но повторяю: это зависит не только от властей. Если Турция и Россия сблизятся, нельзя сказать, что будет с карабахским вопросом. Под самым носом у Армении открылась железная дорога Баку–Тбилиси–Карс. Обсуждает ли кто-нибудь, в каком положении оказывается Армения и какие опасности возможны?
Сейчас в этих условиях очень трудно сказать, приняли они решение или нет и сколько копеек оно будет стоить завтра или послезавтра. Сегодня окружение президента страны — руководители торгового центра. Не знаю, что завтра они все вместе решат.
Сравнить с оригиналом · Հայերեն
«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է փորձագետ Արբակ Խաչատրյանը (Ռուսաստան, Մոսկվա)։
– «Տաշիր» ընկերությունների խումբը Հայաստանի ներդրողների ակումբի հետ համատեղ պատրաստվում են առաջիկայում 1 մլրդ դոլարի ներդրում կատարել Հայաստանի էներգետիկայի ոլորտում։ Քաղաքական իմաստով ինչպե՞ս եք գնահատում այս փաստը։
– Բնական է, որ ներդրում անելուց էներգետիկայի ոլորտում կանեն՝ դա, ինչպես ասում են՝ և՛ «անշառ» է, և՛ եկամտաբեր։ Ժողովրդի կեսը Հայաստանից փախչում է, արտագաղթը ահռելի մասշտաբների է հասել, գործազրկությունը սարսափելի իրավիճակ է ստեղծել ու այս իրավիճակում էներգետիկայի ոլորտում ներդրումը, չեմ կարծում, թե քաղաքացիներին շատ է հետաքրքրելու։
Կարևոր խնդիրները թողած՝ ընկած Հայաստանում առևտրի կենտրոններ են բացում, ամբողջ Հայաստանը առևտրի կենտրոն է դարձել, իսկ ժողովրդի մեծ մասը Ռուսաստանում է գործ փնտրում, շինարարությամբ զբաղվում։
Ինչ վերաբերում է բուն հարցին, ապա, իմ կարծիքով՝ սա պարզապես ներքին խաղ է՝ ժողովրդի աչքին թոզ փչելու ու իրենց իշխանությունը պահելու համար և ոչ ավելի։ Հայաստանում տնտեսություն չկա, փոխանակ մտածեն՝ ինչ ոոլորտներում անել ներդրում, որ տնտեսությունը մի քիչ զարգանա, ժողովրդի կենսամակարդակը բարձրանա, էներգետիկայի ոլորտում միլիարդի ներդրում են անում ու առևտրի կենտրոն բացում։
-Ի՞նչ ներիշխանական խնդիր կարող է լուծել այդ մեկ միլիարդ ներդրումը 2018-ին ընդառաջ։
-Հայաստանում ստեղծվել է այնպիսի իրավիճակ, որ յուրաքանչյուր քայլ դիտվում է որպես իշխանություն պահելու միջոց։ Իրենց նախագահության, պաշտոնավարման ամենասկզբից վարել են այնպիսի քաղաքականություն, որ միայն իրենք շահած դուրս գան, իսկ ժողովուրդը սոված մնա, արտագաղթի, դրսերում աշխատանք փնտրի։ Մարդիկ բանկերից փող են վերցնում, բայց տոկոս փակելու հնարավորություն չեն ունենում, մեկ ամսվա աշխատավարձը տանում հոսանքի փող են փակում, իսկ դրսի փողատերերը էներգետիկայի ոլորտում ներդրում են անում, ես հիմա ինչպե՞ս հավատամ, որ դա ժողովրդիի, այլ ոչ թե իշխանություն պահելու համար է։ Իսկ շատ չի հետաքրքրում՝ ով է լինելու վարչապետ 2018-ին, եթե համակարգը նույնն է, ամբողջ սիստեմը պետք է փոխվի, թե չէ՝ մեծ տարբերություն չի լինի։ Իսկ ներդրումն ակնհայտ է, որ ինչ-որ մեկի PR-ին է ծառայելու։
– Բայց հասարակության մի հատվածին, այդուհանդերձ, հետաքրքիր է՝ ով է լինելու վարչապետ։ Փորձագետներն էլ չեն բացառում ներիշխանական պայքարն այդ կոնտեքստում։
– Ես ղարաբաղցիների դեմ ոչինչ չունեմ, բայց այդքան տարի ապրելով մուսուլմանների մեջ, ձեռք են բերել հատկանիշներ, որոնք հատուկ են ավտորիտար ռեժիմ ունեցող երկրներին։ Հիմա ես նույնն էլ Հայաստանում եմ տեսնում, այսինքն՝ կան միտումներ, որ նախագահը շարունակի պաշտոնավարել ամենաբարձր պաշտոնում, գուցե պաշտոնի անունը փոխվի, բայց երևույթն այն է, որ անընդհատ շարունակի պաշտոնավարել՝ հակառակ ժողովրդավարության բոլոր նորմերին ու կանոններին։ Շատ բան չկա այս իմաստով ասելու՝ իրենք իրար մեջ կքննարկեն, կորոշեն ու պաշտոններ կբաժանեն։
Ժամանակին ես Հայաստանում հնարավորություն ունեի շատ կարևոր օբյեկտներ գնել, բայց ես մի խանութ նույնիսկ չվերցրեցի, իսկ հետո եկան մարդիկ ու թալանեցին ամբողջը՝ նույնիսկ երկրի բնական հումքն ու ընդերքը։ Որտեղից այդքան «գեղցի» լցվեց երկիր, չես հասկանում՝ ի՞նչ սարքեցին երկիրը, ամբողջ քաղաքը վերցրեցին ու մեր նմաններին էլ վռնդեցին։ Հիմա էլ իրենք մի կտոր ավելի ունենալու համար իրար դեմ են սկսել պայքարել։
-Կարծում եք՝ կհասնի՞ իրավիճակը նրան, որ իրար դեմ դուրս գան։
-Այդ հարցում շատ գաղտնիքներ կան, ու հարցը միայն իրենց մեջ չէ։ Աշխարհաքաղաքական շատ գործոններ կան, որոնցից այդ որոշումը կկայացվի։ Կարեն Կարապետյանը զուտ մենեջեր է ու հենց մենեջերի աշխատանք էլ տանելու է, բայց ես չգիտեմ՝ նա իր վրա կվերցնի՞ այն բոլոր հանցագործությունները, որ կատարվել են ու չեն բացահայտվել՝ Հոկտեմբերի 27, Մարտի 1 և այլ հանցագործություններ։ Չէ՞ որ դրանք չբացահայտված հանցագործություններ են, որոնց միջոցով այս համակարգն ավելի հզորացավ։ Ասեմ ավելին՝ իրենք հզորացան նույնիսկ Ապրիլյան պատերազմից հետո։ Հիմա էլ այլանդակ շախմատային խաղ է տարվում, որն անհնար է բացատրել։ Ժողովուրդն արդեն հոգեբանորեն ստրուկ է՝ ինչ որոշեն, դրան էլ կհարմարվեն։ Բայց ես նորից եմ կրկնում՝ աշխարհաքաղաքական շատ գործոններ կարող են փոխվել տարածաշրջանում, նույնիսկ ղարաբաղյան հարցով։ Ու դա, անկասկած, նաև ներքին կյանքի վրա իր ազդեցությունը կունենա։
Ինչպե՞ս է ստացվել, որ Ղարաբաղից եկած ոչ մի կոպեկ չունեցող նախագահը ակցիա է ստանում Ռուսաստանում ու միլիոնների բիզնես դնում, մի երկրի նախագահ է եղել, որտեղ ժողովուրդը սովի է մատնված։ Մենք կամաչեինք՝ նույնիսկ «Հաղթանակի» այգում տուն սարքելու մասին մտածել, չեմ ասում՝ սարքեինք, ասում եմ՝ նույնիսկ կամաչեինք այդ մասին մտածել, որովհետև ժողովուրդն այդ վիճակում է ապրում։ Իսկ իրենք որևէ սրբություն չունեն՝ Ցեղասպանության, Ղարաբաղի հարցերն այսօր օգտագործում են ժողովրդին ստրուկի կարգավիճակում պահելու համար։ Ու ուզում եք՝ այսքանից հետո ինձ հետաքրքրի՝ ով ինչքանի՞ ներդրում է անում։
Վերջերս ես եկել էի Հայաստանի շրջաններից մեկը՝ հորս տեսնելու․ եկել է գյուղացի մի տղա հոսանքի գումարը վերցնելու ու երկրորդ բառն այն է, որ դա «Տաշիրի» սեփականությունն է։ Միայն դա ասելը՝ արդեն մեկնաբանությունների տեղ չի տալիս, «հպարտանում ենք», որ Հայաստանում առևտրի կենտրոնի սեփականատերը մի ուրիշ բան էլ է սեփականաշնորհել։
-Դուք կարծում եք՝ այդ «քաղաքականացված» մեկ միլիարդի ներդրումն ավելի շատ Կարեն Կարապետյանի՞, թե՞ Սերժ Սարգսյանի համար է։ Սկզբում այդ ակումբով բավականին ոգևորված էր Կարեն Կարապետյանը, բայց այսօր նույնիսկ ներկա չէր այն միջոցառմանը, որտեղ և հայտարարվեց այդ մասին։
– Կարեն Կարապետյանը ՀՀԿ-ի և Սերժ Սարգսյանի համար դարձավ այն մարդը, որի շնորհիվ ընտրությունների ժամանակ ձայներ հավաքեցին։ Հետո սկսեցին ներքին կեղտոտ խաղերում ներքաշել՝ մաֆիայի, գողականների հետ կապ ունի, կարծես թե մնացածն էլ սուրբ էին ու միայն սրբերի հետ էին շփվում։ Ես իսկապես չգիտեմ, թե գերտերությունները, դրսի օլիգարխները ում վրա են խաղադրույք կատարում, բայց վստահ եմ, որ ցանկացածի հետ կապված կան կոմպրոմատներ, որ վայրկյանին ինչ ուզեն, կարող են մեջտեղ բերել ու «փչացնել»։
Ազգի որ մասնագիտության մարդուն հարցնես, մտածում են՝ ո՞նց փող աշխատեն։ Իսկ երբ փողը գերիշխում է՝ հանցագործ փող է դառնում, մարդու հոգեբանությունն է դրանով փոխվում։
-Կարծում եք՝ իշխանության ներսում արդեն կա՞ 2018-ի որոշում։
– Չեմ կարծում, բայց կրկնում եմ՝ դա միայն իշխանություններից չի կախված։ Եթե Թուրքիան ու Ռուսաստանը սերտացնեն հարաբերությունները՝ չես կարող ասել՝ ինչ կլինի ղարաբաղյան հարցի հետ։ Հայաստանի քթի տակ Բաքու-Թբիլիսի-Կարս երկաթգիծ բացվեց, որևէ մեկը քննարկո՞ւմ է, թե Հայաստանն ինչ կարգավիճակում է հայտնվում ու ինչ վտանգներ են հնարավոր։
Հիմա այս պայմաններում շատ դժվար է ասել՝ որոշել են, թե՞ ոչ, կամ իրենց որոշածը վաղը կամ մյուս օրը քանի կոպեկի արժեք կունենա։ Երկրի նախագահի շրջապատն այսօր առևտրի կենտրոնի ղեկավարներն են, ես չգիտեմ՝ վաղը նրանք բոլորով միասին ինչ կորոշեն։