«Если ты сам половая тряпка, какая разница, с кем ты?»
«Եթե դու փոշու շոր ես, ի՞նչ կապ ունի, թե ում հետ ես»
Читать на сайте издателяПеревод с помощью ИИ. Ниже доступен оригинал для сравнения.
«Россия политически устранила преданного ей политического деятеля — президента государства, и причиной стали российские амбиции», — сказал в беседе с «Аравот» проживающий в Москве наш соотечественник, правозащитник Арбак Хачатрян, касаясь встречи президентов Путина и Саркисяна в Москве и прозвучавшего и подписанного после нее заявления о том, что Армения вступит в Таможенный союз. По его мнению, демонстрация амбиций России как сверхдержавы в политическом смысле устранила «ее маленького партнера и его президента», и наш собеседник считает это одним из наиболее опасных шагов РФ.
Арбак Хачатрян находит понятными все «доводы» о том, что 75 лет Россия делала для Армении «очень хорошие» вещи, что, как говорит президент РФ, кормила и обучала 6 миллионов армян: «Но это похоже на то, как отец и мать кормят ребенка, а потом бьют. Представьте, какой ребенок вырастет». Ссылаясь на известный фильм «Крестный отец», Хачатрян замечает, что Россия поставила вопрос так, чтобы у Сержа Саргсяна не было альтернативы. Если бы было объявлено о создании рабочей группы для изучения положительных и отрицательных сторон вступления в Таможенный союз, наш собеседник счел бы это нормальным; однако пойти на такой шаг этим способом, без консультаций с другими представителями государства, по его мнению, как минимум вызывает недоумение.
Главный вопрос, по словам Хачатряна, заключался в следующем: в статусе государства или раба оказывается Армения? У него есть и другой вопрос: почему Россия позволяла Армении несколько лет «играть» с Европой? Имея в виду протесты против вступления в Таможенный союз у резиденции президента Армении, наш собеседник с болью отмечает: мужчины, воевавшие за свою землю и освободившие ее, сегодня слышат скандирование «Наташа, уходи». Еще месяц назад в интервью «Аравот» Арбак Хачатрян не исключал, что до 29 ноября, Вильнюсского саммита, президент Армении пойдет «к ноге русского царя», чтобы показать жителям Армении и миру, что Россия с ним.
«Я думал, что так и будет, но переход этой границы не может принять не только политический деятель, но и гражданин. Поэтому это вызвало шок у пророссийских, проевропейских и проамериканских сторонников», — говорит наш собеседник, добавляя, что это, вероятно, сделали, чтобы выиграть время. Но шаг, который совершил Серж Саргсян, по мнению Хачатряна, прежде всего не должна была допустить Россия. Он не понимает, какой политической логикой руководствовались. Он считает это «обычным мышлением» и «самой грубой ошибкой» России: по его убеждению, РФ, по разным причинам находящаяся под социально-экономическим бременем, столь грубо уничтожив своего «стратегического партнера», в дальнейшем не сможет его защитить.
«Нельзя в данном случае использовать то обстоятельство, что в РФ законно или незаконно живут столько миллионов армян», — говорит правозащитник, выражая сильное недоумение по поводу того, что это стало причиной давления. Четыре года все институты Армении проделывали огромную работу с европейскими структурами; система начала работать, общество достигло необходимого экономического и политического уровня, когда шла дискуссия — ориентироваться на Запад или Восток. Почему президент Армении пошел по пути попрания всего этого?
Наш собеседник говорит, что здесь есть над чем задуматься: «Почему Серж Саргсян нанес себе такой большой удар, поставив всех в тупик? В том числе поставил страну под удар Запада за ошибки, совершенные при предыдущих президентах. Если бы проблема касалась мигрантов в РФ или была личной, и Серж Саргсян отказался бы подписать соглашение, он стал бы героем. Некоторые “политические” деятели объясняют этот шаг Саргсяна тем, чтобы он мог продолжать занимать должность. Лучше было бы не оставаться президентом, чем нанести себе такой удар в собственной стране.
Политическое карманничество — не мышление, это самый низкий уровень. Это те аферисты, которые разрушили страну. Такая точка зрения неприемлема. Между тем, по моему представлению, шаг Саргсяна был обусловлен безопасностью либо НКР, либо Республики Армения — границы, атомная станция… Возможно, договоренностями Алиева и Путина или угрозами Армении после нападения на Сирию. Перед такой проблемой Саргсян, естественно, не мог устоять, потому что любой мыслящий политический деятель в иной ситуации не стал бы так себя устранять».
В данном случае Арбак Хачатрян не считает столь существенным обсуждение плюсов и минусов вступления в Таможенный союз или ЕС. Главным он считает то, что президент Армении и само армянское государство были дискредитированы: государство, которое имело позиции на международной арене, вело борьбу и победило в карабахской войне. «Если ты тряпка для пыли, какая разница, с кем ты?» Тем не менее Хачатрян считает причиной этой ситуации то, что Арменией до сих пор руководили самовластные президенты и что при наличии сильных демократических институтов в нашем государстве президент РФ не осмелился бы ставить такие вопросы перед президентом Армении.
Основа подобной власти, по словам Хачатряна, была заложена в 1995 году фальсификацией конституционного референдума.
НЕЛЛИ ГРИГОРЯН
Газета «Аравот»
Сравнить с оригиналом · Հայերեն
«ՌԴ-ն վերացրեց իրեն նվիրված քաղաքական դեմքին՝ պետության նախագահին, եւ դրա պատճառը ռուսական ամբիցիան էր»,- «Առավոտի» հետ զրույցում անդրադառնալով Մոսկվայում նախագահներ Պուտինի եւ Սարգսյանի հանդիպմանն ու դրանից հետո հնչած եւ ստորագրված հայտարարությանը, որ Հայաստանն անդամակցելու է Մաքսային միությանը՝ ասաց Մոսկվայում բնակվող մեր հայրենակից, իրավապաշտպան Արբակ Խաչատրյանը: Նրա կարծիքով՝ ՌԴ-ի, որպես գերտերության, ամբիցիաների ցուցադրությունը քաղաքական իմաստով վերացրեց «իր փոքրիկ գործընկերոջն ու նրա նախագահին», եւ դա մեր զրուցակիցը համարում է ՌԴ-ի կատարած ամենավտանգավոր քայլերից: Արբակ Խաչատրյանը հասկանալի է համարում բոլոր այն «փաստարկները», որ 75 տարի ՌԴ-ն Հայաստանի համար «շատ լավ» բաներ է արել, որ, ինչպես ՌԴ նախագահն է ասում, 6 միլիոն հայի է կերակրել, կրթել.
«Բայց դա նմանվում է նրան, որ հայրն ու մայրը երեխային կերակրում են, հետո ծեծում: Դե, պատկերացրեք, թե ինչ երեխա կմեծանա»: Վկայակոչելով հայտնի «Կնքահայրը» ֆիլմը՝ Խաչատրյանը նկատում է, որ ՌԴ-ն հարցն այնպես դրեց, որ Սերժ Սարգսյանն այլընտրանք չունենա: Եթե հայտարարություն արվեր այն մասին, որ ստեղծվում է աշխատանքային խումբ՝ ուսումնասիրելու համար Մաքսային միությանն անդամակցելու դրական եւ բացասական կողմերը, մեր զրուցակիցը նորմալ կհամարեր, բայց այդ կերպ՝ առանց պետության այլ ներկայացուցիչների հետ խորհրդակցելու նման քայլի գնալն առնվազն տարակուսելի է նրա կողմից: Գլխավոր հարցը, ըստ Խաչատրյանի, հետեւյալն էր՝ պետությա՞ն, թե՞ ստրուկի կարգավիճակում է լինում Հայաստանը: Նա մեկ հարց էլ ունի՝ ինչո՞ւ ՌԴ-ն թույլ տվեց, որ Հայաստանը մի քանի տարի շարունակ «խաղա» Եվրոպայի հետ: Նկատի ունենալով ՀՀ նախագահի նստավայրի մոտ Մաքսային միությանն անդամակցության առիթով տեղի ունեցած բողոքի ակցիաները՝ մեր զրուցակիցը ցավով է արձանագրում, որ տղամարդիկ, ովքեր կռվել են իրենց հողի համար ու ազատագրել են այդ հողը, այսօր «Նատաշա, հեռացիր» վանկարկումների են արժանանում: Դեռ մեկ ամիս առաջ «Առավոտին» տված մի հարցազրույցում Արբակ Խաչատրյանը չէր բացառել, որ մինչեւ նոյեմբերի 29-ը՝ վիլնյուսյան գագաթնաժողովը, ՀՀ նախագահը գնա «ռուսաց թագավորի ոտը»՝ հայաստանցիներին եւ աշխարհին ցույց տալու համար, որ ՌԴ-ն իր հետ է: «Ես մտածում էի, որ այդպես կլինի, բայց այդ սահմանն անցնելը ոչ միայն քաղաքական դեմքը, այլեւ քաղաքացին էլ չի կարող ընդունել: Ուստի դա շոկ առաջացրեց թե ռուսամետների, թե եվրոպամետների, թե ամերիկամետների մոտ»,- ասում է մեր զրուցակիցը՝ հավելելով, որ դա արվեց, հավանաբար, ժամանակ շահելու համար: Բայց քայլը, որը կատարեց Սերժ Սարգսյանը, ըստ Խաչատրյանի՝ առաջին հերթին ՌԴ-ն պետք է թույլ չտար: Նա չի հասկանում, թե ինչ քաղաքական տրամաբանությամբ է քայլը կատարվել: Դա համարում է «սովորական մտածելակերպ» ու «ամենակոպիտ սխալը» ՌԴ-ի կողմից, քանի որ, նրա համոզմամբ, տարբեր պատճառներով սոցիալ-տնտեսական բեռի տակ գտնվող ՌԴ-ն այդպես կոպտորեն ոչնչացնելով իր «ռազմավարական գործընկերոջը»՝ հետագայում չի կարողանալու պաշտպանել նրան: «Չի կարելի այս պարագայում օգտագործել այն հանգամանքը, որ ՌԴ-ում այսքան միլիոն անօրինական կամ օրինական բնակվող հայեր կան»,- ասում է իրավապաշտպանը՝ խիստ տարակուսանք հայտնելով, որ դա եղել է ճնշումների պատճառ: Չորս տարի շարունակ ՀՀ-ի բոլոր ինստիտուտները հսկայական աշխատանք են տարել եվրոպական կառույցների հետ, համակարգը սկսել էր աշխատել, հասարակությունը հասել էր տնտեսական եւ քաղաքական անհրաժեշտ մակարդակի, երբ բանավեճ կար՝ դեպի Արեւմո՞ւտք կողմնորոշվել, թե՞ Արեւելք. ինչո՞ւ ՀՀ նախագահը գնաց այդ ամենը ոտնատակ տալու ճանապարհով, մեր զրուցակիցը ասում է՝ խորհելու տեղիք կա.
«Ինչո՞ւ Սերժ Սարգսյանը նման մեծ հարված տվեց իրեն՝ բոլորին դնելով փակուղու առջեւ: Այդ թվում նաեւ նախորդ նախագահների օրոք գործած սխալների համար երկիրը դնել Արեւմուտքի հարվածի տակ: Եթե խնդիրը ՌԴ-ում գտնվող միգրանտները կամ անձնական լիներ, ու Սերժ Սարգսյանը հրաժարվեր այդ համաձայնագիրը ստորագրել, նա կդառնար հերոս: Որոշ «քաղաքական» դեմքեր Սարգսյանի այդ քայլը հիմնավորում են նրանով, որ կարողանար շարունակել իր հետագա պաշտոնավարումը: Ավելի լավ էր՝ նախագահ չմնար, քան իր երկրում իրեն նման հարված տար: Քաղաքական ջեբկիրությունը մտածելակերպ չի, դա ամենացածր մակարդակն է: Դրանք այն աֆերիստներն են, որոնք երկիրը քանդեցին: Այդ տեսակետն անընդունելի է: Մինչդեռ, իմ պատկերացմամբ, Սարգսյանի քայլը պայմանավորված էր կամ ԼՂՀ-ի, կան ՀՀ-ի անվտանգությամբ՝ սահմաններ, ատոմակայան… գուցե Ալիեւ-Պուտին պայմանավորվածություններով կամ Սիրիայի վրա հարձակումից հետո Հայաստանի նկատմամբ սպառնալիքներով: Նման խնդրի առջեւ, բնականաբար, Սարգսյանը կանգնել չէր կարող, քանի որ որեւէ տրամաբանող քաղաքական դեմք այլ պարագայում իրեն այդկերպ չէր վերացնի»: Տվյալ պարագայում Արբակ Խաչատրյանն այդքան էական չի համարում Մաքսային կամ ԵՄ-ի անդամակցության դրական ու բացասական կողմերի մասին խոսակցությունները: Գլխավորը համարում է այն, որ ՀՀ նախագահն ու Հայաստան պետությունը հեղինակազրկվեցին. պետություն, որը միջազգային ասպարեզում դիրք է ունեցել, պայքար է տարել, որը հաղթել է ղարաբաղյան պատերազմում.
«Եթե դու փոշու շոր ես, ի՞նչ կապ ունի, թե ում հետ ես»: Այնուհանդերձ, Խաչատրյանը այս իրավիճակի պատճառը համարում է այն, որ ՀՀ-ն մինչ օրս ղեկավարվել է ինքնիշխան նախագահների կողմից, եւ որ մեր պետությունում ուժեղ, ժողովրդավարական ինստիտուտների գոյության պարագայում ՌԴ նախագահը չէր համարձակվի ՀՀ նախագահի առջեւ նման հարցեր դնել: Նման իշխանության հիմքը, ըստ Խաչատրյանի, դրվեց 1995-ին՝ Սահմանադրության հանրաքվեի կեղծմամբ:
ՆԵԼԼԻ ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ
«Առավոտ» օրաթերթ
Примечание об источнике
Publication date displayed in the publisher's Arbak Khachatryan tag index.