If Nazarbayev had been slapped in 2013, CSTO members would not be congratulating Azerbaijan and sending flowers today
Եթե 2013-ին Նազարբաևին ապտակեին, այսօր ՀԱՊԿ անդամները Ադրբեջանին չէին շնորհավորի ու ծաղիկներ չէին ուղարկի
Read on the publisher’s websiteAI-assisted translation. The original article is available below for comparison.
First Informational’s interviewee is expert Arbak Khachatryan.
— Mr. Khachatryan, Belarus and Kazakhstan, considered Armenia’s allies, congratulated Azerbaijan on its so-called “Victory Day.” What are your observations on this congratulation? Why does Armenia still remain in a club of such “allies”?
— From the day the CSTO was created, I said what orientation it had. If an organization adopts an orientation, it is unlikely to change. That orientation has remained as it was. I said long ago it was anti-Armenian, and expecting it to help Armenia was naive. Armenia gained nothing during its years in the CSTO. I do not want to reveal many details, but during the first war there were routes through which weapons entered our country; joining the CSTO put an end to all that. Whether they congratulate or send flowers now is their business; it should not surprise us. Values were simply different then; they did not do it openly. Now, because we pursue a spineless policy in external relations, it is done openly. At the time, I asked the Karabakh heroes to remain in Karabakh and not come to Armenia; I was saying it for the sake of this day. So I repeat: do not be surprised or offended.
— Being surprised or offended is one thing, but we remain in a structure where they openly say Aliyev is “their man” and they will not help us. What is the point of our being there?
— You have been asking me questions like this for years, back when Nazarbayev was Kazakhstan’s president: he read Aliyev’s letter, Serzh Sargsyan became tongue-tied and could not speak, then went to Europe and spoke there. Years later the situation is the same; nothing has changed, only the masks have been torn off. The CSTO member states could not have been Armenia’s friends.
— So it does not matter who is in power: Nazarbayev spoke in Serzh Sargsyan’s time, Lukashenko in Pashinyan’s, and we still take no action.
— Since 2013, I have presented all the proposals: leave the CSTO and create independent foundations. The Armenian nation has that intellectual potential, yet prefers trading instead. The country, with its leaders, went under that system. Look at who led the country for 20–30 years: people engaged in plunder and amassing billions.
Look at what is happening in the world: have we calculated all that? Everything depends on your status. If Republicans won in the United States today, naturally they will back Azerbaijan again. They oppose financing Ukraine, and if that funding is stopped, Russia wins. What should we do—run again and say: no, the Russian is my master? When your status is that of a beggar, you wait for someone to win so you can go under them. This is our most important problem, not those scoundrels’ congratulations. The basis for those congratulations was laid on the day the CSTO was created; there is nothing new.
— But what motivates remaining in that structure? For years we were fed myths that Russia has the world’s strongest army and that without the Russian, the Turk will devour us. Yet we see Russia gives us no support at all; moreover, Russia itself needs support today, and before our eyes the Soviet army shows its inability in Ukraine. So why do we remain there? What do we expect?
— Blaming someone is the easiest thing. When I spent 10 years in Moscow blaming Russia itself, nobody blamed it even during the 2008 war against Georgia. What is the point of blaming it now, when the foundations are clear? We entered a matrix and put the entire people under Russia’s financial system. For years we connected everything with the “elder brother.” For 30 years people believed Russia would protect us, but that myth has broken today. Nobody fought against that myth. You pass a beggar and, at most, toss a coin.
I said: if you are a rag, it does not matter whom you are with. What relationship should they enter with you? If you are a beggar, they can only use you against someone else. We rejoice when European platforms say Azerbaijan is bad. But if that is so, impose sanctions—whom are you waiting for? To hell with that oil and gas; people are dying. Instead, they ask: you established a buffer zone for 25 years, and today they entered their own land. But if those lands were to be returned, why did you take them then?
This is the first case in history. We now face questions with no precedent on the international stage. No powerful country can stand beside you today if you are a beggar. I consider discussing the CSTO unnecessary altogether; whether they congratulate or do something else should not concern us. I once said Nazarbayev should have been slapped. If that had been done in 2013, Lukashenko would not repeat it today; they would not congratulate Azerbaijan or send flowers.
Compare with the original text · Հայերեն
«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է փորձագետ Արբակ Խաչատրյանը։
-Պարոն Խաչատրյան, Հայաստանի դաշնակիցներ համարվող Բելառուսն ու Ղազախստանը շնորհավորել են Ադրբեջանին` այսպես կոչված «Հաղթանակի օրվա» կապակցությամբ։ Ի՞նչ դիտարկումներ ունեք այս շնորհավորանքի մասին, ինչու՞ է Հայաստանն առ այսօր շարունակում մնալ նման «դաշնակիցների» ակումբում։
– Ես ՀԱՊԿ-ի ստեղծման օրվանից ասել եմ, թե այդ կազմակերպությունն ինչ կողմնորոշում ունի։ Եվ եթե մի կազմակերպություն որդեգրում է ինչ-որ կողմնորոշում, ապա այն հազիվ թե փոխվի։Այդ կողմնորոշումն ինչպես կա, այնպես էլ մնացել է։ Վաղուց եմ ասել, որ այն հակահայկական է ու սպասել, որ Հայաստանին կօգներ՝ միամտություն է։ ՀԱՊԿ-ում գտնվելու տարիների ընթացքում Հայաստանը որևէ բան չի շահել։ Չեմ ուզում շատ փակագծեր բացել, բայց առաջին պատերազմի ժամանակ կային ճանապարհներ, որոնցով մեր երկիր զենք էր մտնում, ՀԱՊԿ մտնելով այդ ամենը վերացավ։
Հիմա կշնորհավորեն, թե ծաղիկ կուղարկեն՝ իրենց խնդիրն է, մենք դրանից չպետք է զարմանանք։Այն ժամանակ պարզապես արժեքներն ուրիշ էին, այդ ամենը բաց չէին անում, իսկ հիմա քանի որ արտաքին հարաբերությունների ժամանակ անողնաշար քաղաքականություն ենք վարում՝ ադեն բաց է արվում։ Ես ժամանակին խնդրում էի, որ Ղարաբաղի հերոսները մնան Ղարաբաղում, Հայաստան չգան՝ այս օրվա համար էի ասում։ Ուստի նորից եմ կրկնում՝ մի՛ զարմացեք, մի՛ նեղացեք։
-Զարմանալն ու նեղանալը դեռ մի կողմ, բայց մենք շարունակում ենք գտնվել մի կառույցում, որտեղ բացահայտ ասում են, որ Ալիևն «իրենց մարդն է», մեզ չեն օգնելու։ Ի՞նչ իմաստ ունի այնտեղ մեր գտնվելը։
-Դուք ինձ նմանատիպ հարց եք ուղղել դեռ տարիներ շարունակ, երբ Նազարբաևն էր Ղազախստանի նախագահը, ընթերցեց Ալիևի նամակը, իսկ Սերժ Սարգսյանը լեզուն կապ ընկավ, չկարողացավ խոսել, գնաց Եվրոպայում խոսեց։ Տարիներ անց նույն իրավիճակն է, ոչինչ չի փոխվել, պարզապես դիմակներն են պատռվել։ ՀԱՊԿ անդամ երկրները չէին կարող լինել Հայաստանի ընկերները։
-Փաստորեն ստացվում է՝ կապ չունի, թե ով է իշխանության։ Սերժ Սարգսյանի օրոք Նազարբաևն էր խոսում, Փաշինյանի օրոք՝ Լուկաշենկոն և մենք միևնույնն է՝ ոչինչ չենք ձեռնարկում։
-2013 թվականից սկսած բոլոր առաջարկությունները ներկայացրել եմ՝ ՀԱՊԿ-ից դուրս գալ, ստեղծել ինքնուրույն հիմունքներ։ Չէ՞ որ հայ ազգն ունի այդ մտավոր ներուժը, սակայն փոխարենը նախընտրում է առևտրով զբաղվել։ Երկիրն իր ղեկավարներով մտավ այդ սիստեմի տակ։ Տեսեք, թե 20-30 տարի երկրի առաջին դեմքերն ովքեր են եղել՝ թալանով զբաղվողներ ու միլիարդներ ստեղծողներ։
Տեսեք, թե ինչ է կատարվում աշխարհում, մենք այդ ամենի հաշվարկները արե՞լ ենք։Ամեն ինչ կախված է քո կարգավիճակից։Եթե այսօր հանրապետականները հաղթեցին ԱՄՆ-ում, բնական է, որ նորից կկանգնեն Ադրբեջանի մեջքին։ Նրանք դեմ են Ուկրաինայի ֆինանսավորմանը, ու եթե այդ ֆինանսավորումը կանգնեցվեց՝ Ռուսաստանը հաղթում է։ Մենք ի՞նչ պետք է անենք՝ նորից վազենք ու ասենք՝ չէ, ռուսն է իմ տերը։ Երբ քո կարգավիճակը մուրացկանի է, դու սպասում ես՝ մեկը հաղթի, որ տակը մտնես։ Մեզ համար կարևորագույն խնդիրը սա է, ոչ թե այդ տականքների շնորհավորանքները։ Այդ շնորհավորանքի հիմքը դրվել է ՀԱՊԿ-ի ստեղծման օրից, նոր բան չկա։
-Բայց այդ կառույցում մնալու մոտիվը ո՞րն է։ Տարիներ շարունակ մեզ կերակրել են միֆերով, որ Ռուսաստանն աշխարհում ամենահզոր բանակն ունի, որ եթե ռուսը չլինի՝ թուրքը մեզ կուտի։ Բայց փաստացի տեսնում ենք, որ Ռուսաստանը մեզ բացարձակ չի աջակցում, ավելին՝ Ռուսաստանն ինքն այսօր աջակցության կարիք ունի և աչքներիս առաջ սովետական բանակը ցույց է տալիս իր անկարողությունն Ուկրաինայում։ Ուստի ինչու՞ ենք շարունակում մնալ այնտեղ, ի՞նչ ակնկալիքներ ունենք։
– Որևէ մեկին մեղադրելն ամենահեշտ բանն է։ Երբ ես 10 տարի շարունակ Մոսկվայում էի հենց Ռուսաստանին մեղադրում, ոչ մեկ չէր մեղադրում նույնիսկ 2008 թվականի Վրաստանի դեմ պատերազմի ժամանակ։ Հիմա նրան մեղադրելու իմաստը ո՞րն է, երբ հիմքերը պարզ են։ Մենք մտել ենք մատրիցա, ամբողջ ժողովրդին դրել ենք ռուսական ֆինանսական սիստեմի տակ։ Տարիներ շարունակ ամեն ինչ կապել ենք «մեծ եղբոր» հետ։ 30 տարի ժողովուրդը հավատում էր, որ Ռուսաստանը մեզ կպաշտպանի, սակայն այսօր այդ միֆը ջարդվեց։ Այդ միֆի դեմ ոչ ոք չէր պայքարում։
Դուք անցնում եք տեսնում եք մուրացկանի՝ առավելագույնը կոպեկ եք նետում։ Ես ասել եմ՝ եթե դու փալաս ես, կապ չունի՝ ում հետ ես։Քո հետ ի՞նչ հարաբերության մեջ մտնեն։ Եթե դու մուրացկան ես, քեզ միայն ուրիշի դեմ կարող են օգտագործել։Մենք ուրախանում ենք, որ եվրոպական ամբիոններից ասում են՝ Ադրբեջանը վատն է, բայց եթե այդպես է՝ պատժամիջոցների ենթարկեք, ու՞մ եք սպասում, թքած այդ նավթի ու գազի վրա, մարդիկ են զոհվում։ Հակառակը հարց են դնում՝ 25 տարի բուֆերային գոտի էիք սահմանել, այսօր իրենք մտել են իրենց հողը։ Բայց եթե այդ հողերը վերադարձվելու էին, ինչո՞ւ էիք ժամանակին վերցնում։
Սա պատմության մեջ առաջին դեպքն է։ Այսօր այնպիսի հարցեր են դրվել մեր առաջ, որոնց նախադեպը միջազգային ասպարեզում երբեք չի եղել։ Որևէ հզոր երկիր այսօր չի կարող քո կողքը լինել, եթե դու մուրացկան ես։ ՀԱՊԿ-ի մասին խոսելն առհասարակ ավելորդ եմ համարում, կշնորհավորեն, թե այլ բաներ կանեն՝ մեզ դա չպետք է հուզի։ Ժամանակին ասել եմ՝ Նազարբաևին պետք էր ապտակել։ Եթե 2013 թվականին դա արվեր՝ այսօր Լուկաշենկոն նույնը չէր կրկնի, Ադբեջանին չէին շնորհավորի ու ծաղիկներ չէին ուղարկի։