Если бы в 2013 году Назарбаеву дали пощёчину, сегодня члены ОДКБ не поздравляли бы Азербайджан и не посылали бы ему цветы
Եթե 2013-ին Նազարբաևին ապտակեին, այսօր ՀԱՊԿ անդամները Ադրբեջանին չէին շնորհավորի ու ծաղիկներ չէին ուղարկի
Читать на сайте издателяПеревод с помощью ИИ. Ниже доступен оригинал для сравнения.
Собеседник «Первого информационного» — эксперт Арбак Хачатрян.
— Господин Хачатрян, Беларусь и Казахстан, считающиеся союзниками Армении, поздравили Азербайджан с так называемым «Днем победы». Как вы оцениваете это поздравление? Почему Армения до сих пор остается в клубе подобных «союзников»?
— Со дня создания ОДКБ я говорил, какую ориентацию имеет эта организация. Если организация принимает определенную ориентацию, она едва ли изменится. Эта ориентация осталась прежней. Я давно говорил, что она антиармянская, и ждать помощи Армении было бы наивно. За годы пребывания в ОДКБ Армения ничего не приобрела. Не хочу раскрывать многие подробности, но во время первой войны существовали пути, по которым оружие поступало в нашу страну; со вступлением в ОДКБ все это исчезло. Теперь они будут поздравлять или посылать цветы — это их дело, нас это не должно удивлять.
Тогда просто были другие ценности, этого не делали открыто, а теперь, поскольку во внешних отношениях мы проводим бесхребетную политику, это уже делают открыто. В свое время я просил, чтобы герои Карабаха оставались в Карабахе и не приезжали в Армению; я говорил это ради сегодняшнего дня. Поэтому повторяю: не удивляйтесь и не обижайтесь.
— Удивление и обиды — это одно, но мы продолжаем находиться в структуре, где открыто говорят, что Алиев — «их человек» и нам помогать не будут. Какой смысл нам там оставаться?
— Вы задавали мне подобный вопрос еще много лет назад, когда президентом Казахстана был Назарбаев: он прочел письмо Алиева, а у Сержа Саргсяна язык отнялся, он не смог говорить и поехал говорить в Европу. Спустя годы ситуация та же, ничего не изменилось, просто маски сорваны. Государства — члены ОДКБ не могли быть друзьями Армении.
— Получается, неважно, кто у власти: при Серже Саргсяне говорил Назарбаев, при Пашиняне — Лукашенко, а мы все равно ничего не предпринимаем.
— Начиная с 2013 года я представил все предложения: выйти из ОДКБ, создать самостоятельные основы. Ведь у армянского народа есть этот интеллектуальный потенциал, но вместо этого он предпочитает торговлю. Страна вместе со своими руководителями попала под эту систему. Посмотрите, кто был первыми лицами страны 20–30 лет: те, кто грабил и создавал миллиарды.
Посмотрите, что происходит в мире: мы просчитали все это? Все зависит от твоего статуса. Если сегодня в США победили республиканцы, естественно, они снова встанут за Азербайджаном. Они против финансирования Украины, и если финансирование остановят, Россия побеждает. Что нам делать — снова побежать и сказать: нет, русский — мой хозяин? Когда у тебя статус нищего, ты ждешь, чтобы кто-то победил, и попасть под него. Для нас важнейшая проблема — именно это, а не поздравления тех подонков. Основа этих поздравлений заложена со дня создания ОДКБ, ничего нового нет.
— Но каков мотив оставаться в этой структуре? Годами нас кормили мифами о том, что у России самая сильная армия в мире, что без русского турок нас съест. Но фактически мы видим, что Россия нас совершенно не поддерживает; более того, ей самой сегодня нужна поддержка, и на наших глазах советская армия демонстрирует свою неспособность в Украине. Так почему мы продолжаем там оставаться? Чего мы ожидаем?
— Обвинять кого-то легче всего. Когда я 10 лет в Москве обвинял именно Россию, никто не обвинял ее даже во время войны против Грузии в 2008 году. Какой теперь смысл ее обвинять, когда основы ясны? Мы вошли в матрицу, поставили весь народ под российскую финансовую систему. Годами все связывали со «старшим братом». 30 лет народ верил, что Россия нас защитит, но сегодня этот миф разбился. Никто не боролся с этим мифом. Проходишь мимо нищего — самое большее бросишь монетку. Я говорил: если ты тряпка, неважно, с кем ты.
В какие отношения с тобой вступать? Если ты нищий, тебя могут лишь использовать против другого. Мы радуемся, что с европейских трибун говорят: Азербайджан плохой. Но если так, вводите санкции — кого ждете? Плевать на эту нефть и газ, люди погибают. Напротив, ставят вопрос: 25 лет вы установили буферную зону, а сегодня они вошли на свою землю. Но если эти земли собирались возвращать, почему вы их в свое время брали? Это первый случай в истории. Сегодня перед нами поставлены вопросы, которым на международной арене никогда не было прецедента.
Ни одна сильная страна не может сегодня встать рядом с тобой, если ты нищий. Говорить об ОДКБ вообще считаю излишним: поздравят или сделают что-то еще, нас это не должно волновать. В свое время я говорил: Назарбаеву нужно было дать пощечину. Если бы это сделали в 2013 году, сегодня Лукашенко не повторял бы то же самое, Азербайджан не поздравляли бы и не посылали бы цветы.
Сравнить с оригиналом · Հայերեն
«Առաջին լրատվական»-ի զրուցակիցն է փորձագետ Արբակ Խաչատրյանը։
-Պարոն Խաչատրյան, Հայաստանի դաշնակիցներ համարվող Բելառուսն ու Ղազախստանը շնորհավորել են Ադրբեջանին` այսպես կոչված «Հաղթանակի օրվա» կապակցությամբ։ Ի՞նչ դիտարկումներ ունեք այս շնորհավորանքի մասին, ինչու՞ է Հայաստանն առ այսօր շարունակում մնալ նման «դաշնակիցների» ակումբում։
– Ես ՀԱՊԿ-ի ստեղծման օրվանից ասել եմ, թե այդ կազմակերպությունն ինչ կողմնորոշում ունի։ Եվ եթե մի կազմակերպություն որդեգրում է ինչ-որ կողմնորոշում, ապա այն հազիվ թե փոխվի։Այդ կողմնորոշումն ինչպես կա, այնպես էլ մնացել է։ Վաղուց եմ ասել, որ այն հակահայկական է ու սպասել, որ Հայաստանին կօգներ՝ միամտություն է։ ՀԱՊԿ-ում գտնվելու տարիների ընթացքում Հայաստանը որևէ բան չի շահել։ Չեմ ուզում շատ փակագծեր բացել, բայց առաջին պատերազմի ժամանակ կային ճանապարհներ, որոնցով մեր երկիր զենք էր մտնում, ՀԱՊԿ մտնելով այդ ամենը վերացավ։
Հիմա կշնորհավորեն, թե ծաղիկ կուղարկեն՝ իրենց խնդիրն է, մենք դրանից չպետք է զարմանանք։Այն ժամանակ պարզապես արժեքներն ուրիշ էին, այդ ամենը բաց չէին անում, իսկ հիմա քանի որ արտաքին հարաբերությունների ժամանակ անողնաշար քաղաքականություն ենք վարում՝ ադեն բաց է արվում։ Ես ժամանակին խնդրում էի, որ Ղարաբաղի հերոսները մնան Ղարաբաղում, Հայաստան չգան՝ այս օրվա համար էի ասում։ Ուստի նորից եմ կրկնում՝ մի՛ զարմացեք, մի՛ նեղացեք։
-Զարմանալն ու նեղանալը դեռ մի կողմ, բայց մենք շարունակում ենք գտնվել մի կառույցում, որտեղ բացահայտ ասում են, որ Ալիևն «իրենց մարդն է», մեզ չեն օգնելու։ Ի՞նչ իմաստ ունի այնտեղ մեր գտնվելը։
-Դուք ինձ նմանատիպ հարց եք ուղղել դեռ տարիներ շարունակ, երբ Նազարբաևն էր Ղազախստանի նախագահը, ընթերցեց Ալիևի նամակը, իսկ Սերժ Սարգսյանը լեզուն կապ ընկավ, չկարողացավ խոսել, գնաց Եվրոպայում խոսեց։ Տարիներ անց նույն իրավիճակն է, ոչինչ չի փոխվել, պարզապես դիմակներն են պատռվել։ ՀԱՊԿ անդամ երկրները չէին կարող լինել Հայաստանի ընկերները։
-Փաստորեն ստացվում է՝ կապ չունի, թե ով է իշխանության։ Սերժ Սարգսյանի օրոք Նազարբաևն էր խոսում, Փաշինյանի օրոք՝ Լուկաշենկոն և մենք միևնույնն է՝ ոչինչ չենք ձեռնարկում։
-2013 թվականից սկսած բոլոր առաջարկությունները ներկայացրել եմ՝ ՀԱՊԿ-ից դուրս գալ, ստեղծել ինքնուրույն հիմունքներ։ Չէ՞ որ հայ ազգն ունի այդ մտավոր ներուժը, սակայն փոխարենը նախընտրում է առևտրով զբաղվել։ Երկիրն իր ղեկավարներով մտավ այդ սիստեմի տակ։ Տեսեք, թե 20-30 տարի երկրի առաջին դեմքերն ովքեր են եղել՝ թալանով զբաղվողներ ու միլիարդներ ստեղծողներ։
Տեսեք, թե ինչ է կատարվում աշխարհում, մենք այդ ամենի հաշվարկները արե՞լ ենք։Ամեն ինչ կախված է քո կարգավիճակից։Եթե այսօր հանրապետականները հաղթեցին ԱՄՆ-ում, բնական է, որ նորից կկանգնեն Ադրբեջանի մեջքին։ Նրանք դեմ են Ուկրաինայի ֆինանսավորմանը, ու եթե այդ ֆինանսավորումը կանգնեցվեց՝ Ռուսաստանը հաղթում է։ Մենք ի՞նչ պետք է անենք՝ նորից վազենք ու ասենք՝ չէ, ռուսն է իմ տերը։ Երբ քո կարգավիճակը մուրացկանի է, դու սպասում ես՝ մեկը հաղթի, որ տակը մտնես։ Մեզ համար կարևորագույն խնդիրը սա է, ոչ թե այդ տականքների շնորհավորանքները։ Այդ շնորհավորանքի հիմքը դրվել է ՀԱՊԿ-ի ստեղծման օրից, նոր բան չկա։
-Բայց այդ կառույցում մնալու մոտիվը ո՞րն է։ Տարիներ շարունակ մեզ կերակրել են միֆերով, որ Ռուսաստանն աշխարհում ամենահզոր բանակն ունի, որ եթե ռուսը չլինի՝ թուրքը մեզ կուտի։ Բայց փաստացի տեսնում ենք, որ Ռուսաստանը մեզ բացարձակ չի աջակցում, ավելին՝ Ռուսաստանն ինքն այսօր աջակցության կարիք ունի և աչքներիս առաջ սովետական բանակը ցույց է տալիս իր անկարողությունն Ուկրաինայում։ Ուստի ինչու՞ ենք շարունակում մնալ այնտեղ, ի՞նչ ակնկալիքներ ունենք։
– Որևէ մեկին մեղադրելն ամենահեշտ բանն է։ Երբ ես 10 տարի շարունակ Մոսկվայում էի հենց Ռուսաստանին մեղադրում, ոչ մեկ չէր մեղադրում նույնիսկ 2008 թվականի Վրաստանի դեմ պատերազմի ժամանակ։ Հիմա նրան մեղադրելու իմաստը ո՞րն է, երբ հիմքերը պարզ են։ Մենք մտել ենք մատրիցա, ամբողջ ժողովրդին դրել ենք ռուսական ֆինանսական սիստեմի տակ։ Տարիներ շարունակ ամեն ինչ կապել ենք «մեծ եղբոր» հետ։ 30 տարի ժողովուրդը հավատում էր, որ Ռուսաստանը մեզ կպաշտպանի, սակայն այսօր այդ միֆը ջարդվեց։ Այդ միֆի դեմ ոչ ոք չէր պայքարում։
Դուք անցնում եք տեսնում եք մուրացկանի՝ առավելագույնը կոպեկ եք նետում։ Ես ասել եմ՝ եթե դու փալաս ես, կապ չունի՝ ում հետ ես։Քո հետ ի՞նչ հարաբերության մեջ մտնեն։ Եթե դու մուրացկան ես, քեզ միայն ուրիշի դեմ կարող են օգտագործել։Մենք ուրախանում ենք, որ եվրոպական ամբիոններից ասում են՝ Ադրբեջանը վատն է, բայց եթե այդպես է՝ պատժամիջոցների ենթարկեք, ու՞մ եք սպասում, թքած այդ նավթի ու գազի վրա, մարդիկ են զոհվում։ Հակառակը հարց են դնում՝ 25 տարի բուֆերային գոտի էիք սահմանել, այսօր իրենք մտել են իրենց հողը։ Բայց եթե այդ հողերը վերադարձվելու էին, ինչո՞ւ էիք ժամանակին վերցնում։
Սա պատմության մեջ առաջին դեպքն է։ Այսօր այնպիսի հարցեր են դրվել մեր առաջ, որոնց նախադեպը միջազգային ասպարեզում երբեք չի եղել։ Որևէ հզոր երկիր այսօր չի կարող քո կողքը լինել, եթե դու մուրացկան ես։ ՀԱՊԿ-ի մասին խոսելն առհասարակ ավելորդ եմ համարում, կշնորհավորեն, թե այլ բաներ կանեն՝ մեզ դա չպետք է հուզի։ Ժամանակին ասել եմ՝ Նազարբաևին պետք էր ապտակել։ Եթե 2013 թվականին դա արվեր՝ այսօր Լուկաշենկոն նույնը չէր կրկնի, Ադբեջանին չէին շնորհավորի ու ծաղիկներ չէին ուղարկի։